Sự thực về người ở tâm dịch Sơn Lôi đi khỏi địa phương

Thông tin 315 người ở tâm dịch Covid-19 Sơn Lôi (Bình Xuyên, Vĩnh Phúc) đi khỏi địa phương đã khiến dư luận không khỏi lo ngại khi trong suốt những ngày qua họ đi đâu, làm gì, liệu có mang mầm bệnh đi các nơi hay không.

Sự kiện: Virus Corona

Trước đó, một chàng trai trẻ ở tâm dịch này đã vượt hơn 500km đến tỉnh Lai Châu để đón lễ tình nhân cùng người yêu đã khiến 31 người phải cách ly để thực hiện các biện pháp chống dịch bệnh.

Trao đổi với phóng viên Báo CAND chiều 16/2, Thượng tá Hoàng Việt Lào, Phó Trưởng phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an tỉnh Vĩnh Phúc, Trưởng Ban chỉ huy chỉ đạo trực tiếp tại các chốt ở vùng dịch cho biết, theo thống kê của xã Sơn Lôi, trên địa bàn hiện có gần 200 người vắng mặt chứ không phải 315 người như một số thông tin đưa ra. 

Qúa trình rà soát các hộ gia đình đã làm rõ, trong số những người này có 40 người hiện đang tạm trú trên địa bàn xã, đa phần là công nhân, sau khi được công ty cho nghỉ họ đã trở về địa phương nơi cư trú. Còn những trường hợp khác, sau khi nghỉ Tết trước thời điểm xã bị khoanh vùng, cách ly, họ đã đi làm tại các địa phương.

Trước thông tin những người đi khỏi địa phương có thể xuống Hà Nội và các địa bàn khác làm giúp việc, buôn bán, công nhân… việc quản lý những người này như thế nào nếu như họ có thể mang mầm bệnh đi khắp nơi. Thượng tá Hoàng Việt Lào cho hay, Ban chỉ huy đã có nhiều phương án, trong đó vận động gia đình có người đi làm ăn xa trở lại địa phương hoặc thông báo ở cơ sở họ đang cư trú kiểm tra sức khỏe, cần thiết sẽ cách ly theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Đối với trường hợp anh N.V.T. (sinh năm 1984), trú tại xã Sơn Lôi đi lên huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu. Anh T đi khỏi địa phương vào ngày 12-2, trước khi xã bị khoanh vùng, cách ly toàn bộ. Ngày 14-2, anh T được xe chuyên dụng chở về xã, cán bộ làm nhiệm vụ đã đo thân nhiệt, kiểm tra sức khỏe thì thấy anh này bình thường, hiện T đang cách ly theo dõi tại nhà.

Theo Giám đốc Sở Y tế Vĩnh Phúc Nguyễn Thanh Hải, cơ quan này đã nắm bắt được thông tin nhiều người rời khỏi xã Sơn Lôi trước khi nơi này bị cách ly. Các trường hợp đi khỏi không thuộc diện nghi ngờ hoặc đã tiếp xúc gần với các trường hợp dương tính Covid-19. Họ thuộc diện cách ly bình thường theo thời hạn 20 ngày.

Chốt kiểm soát số 1, đoạn đường lưu thông chính của xã Sơn Lôi
Chốt kiểm soát số 1, đoạn đường lưu thông chính của xã Sơn Lôi

Sau 3 ngày xã Sơn Lôi bị khoanh vùng, cách ly, cuộc sống của người dân nơi đây phần nào bị xáo trộn. Tuy nhiên, theo Thượng tá Hoàng Việt Lào, đến nay, các chốt báo về chưa có trường hợp nào chống đối, gây rối ANTT, người dân đã cảm thông, chia sẻ công việc của cán bộ chiến sĩ công an, quân đội, y tế nên chấp hành tốt quy định. 

Tại các chốt chỉ chấp thuận cho người dân ra khi họ đi làm ruộng… phải có giấy xác nhận, chữ ký của trưởng thôn, thời gian trở về và có sự giám sát của trưởng thôn đi cùng. Riêng những trường hợp ốm đau bình thường sẽ được khám ngay tại Trạm y tế trong xã; chỉ có trường hợp nặng ngoài khả năng của Trạm y tế xã sẽ có phương tiện chuyên dụng đưa lên tuyến trên.

Kể từ khi dịch bệnh do Covid-19 bùng phát, Vĩnh Phúc trở thành tâm dịch của cả nước, Công an tỉnh Vĩnh Phúc cùng với các sở, ngành và chính quyền địa phương đã được huy động vào công tác phòng chống dịch bệnh. 

Chia sẻ về những vất vả, khó khăn trong suốt thời gian qua, Thượng tá Hoàng Việt Lào cho biết, trước khi nhận nhiệm vụ, Công an tỉnh Vĩnh Phúc đã cử những đồng chí đảm bảo về sức khỏe để tham gia vào các tổ công tác khoanh vùng, cách ly xã Sơn Lôi. Các chốt chia thành nhiều ca, mỗi người làm 6 tiếng/ngày và 2 tiếng vào ban đêm. Chỉ có một số cán bộ nữ y tế do chưa quen với những ca trực ngoài trời, đêm gió nên cán bộ, chiến sĩ công an và quân đội đã động viên, giúp đỡ… 

Ngoài 12 chốt chính, Ban chỉ huy đã tổ chức nhiều tổ đi tuần khép kín khu vùng dịch. Trong đêm 15 rạng sáng ngày 16, trời mưa, gió mùa Đông Bắc thổi to tại các lều ở chốt giữa cánh đồng đã tốc mái, bị phá hỏng, cán bộ chiến sĩ phải khắc phục làm lại.

Theo Minh Hiền – Trần Hằng (Công an nhân dân)

Tagged : / /

Tránh lây nhiễm virus corona khi đi máy bay

Bác sĩ David Powell, cố vấn y tế Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế cho rằng nguy cơ lây nhiễm Covid-19 trên máy bay thấp song hành khách nên rửa sạch tay.

“Nguồn lây nhiễm thực tế không đến từ không khí có sẵn trên máy bay mà từ những hành khách”, bác sĩ David Powell nói.

Hầu hết hãng hàng không thời gian qua đã hủy bỏ các chuyến bay đến Trung Quốc, đặc biệt là tới những vùng có dịch viêm phổi do virus corona (Covid-19). Nhiều người lo ngại bị lây nhiễm khi đi máy bay. Tuy nhiên trên thực tế, nguy cơ này theo bác sĩ David là tương đối thấp.

Hệ thống không khí trên máy bay rất khác so với các tụ điểm như rạp chiếu phim hoặc tòa nhà văn phòng. Chúng là sự kết hợp của không khí trong lành và luồng khí đối lưu, đi qua các bộ lọc tương tự với thiết bị được sử dụng trong phòng phẫu thuật. Chính vì vậy, môi trường trên máy bay được đảm bảo an toàn đến 99,97%, không có virus hoặc các loại hạt bụi khác.

Nhân viên hãng hàng không đang khử trùng máy bay. Ảnh: AP
Nhân viên hãng hàng không đang khử trùng máy bay. Ảnh: AP

Nếu phát hiện người dương tính với nCoV trên chuyến bay, máy bay sẽ được tiến hành các biện pháp khử trùng phù hợp.Nguy cơ nhiễm virus khi chạm tay vào ghế ngồi, tay vịn hoặc bất cứ vật dụng nào thậm chí còn lớn hơn nhiều, bởi đây là bề mặt trú ngụ thường thấy của virus. Tuy nhiên, thời gian tồn tại của chúng không lâu và có thể bị loại bỏ sau quá trình dọn dẹp thông thường.

“Mọi người liệu có tiếp tục đi máy bay không ư? Tôi sẽ trả lời nó bằng một câu hỏi khác, rằng liệu tôi có dừng đi xem phim, chơi thể thao, đi nghe ca nhạc hoặc tới hội nghị không? Tôi không nghĩ vậy”, bác sĩ David nói.

Ông khuyến cáo hành khách nên rửa tay sạch sẽ để ngăn ngừa virus một cách hiệu quả nhất.

“Tránh chạm vào mặt bạn. Nếu ho hoặc hắt hơi, hãy che miệng bằng tay áo. Tốt hơn nữa thì dùng khăn giấy và vứt đi cẩn thận. Sau đó lại rửa tay thật sạch và lau khô. Đây là biện pháp tốt nhất. Nếu không tiện, bạn có thể dùng nước rửa tay có cồn”, ông nói.

Bác sĩ David cũng cho rằng đeo khẩu trang là một biện pháp tốt để ngăn ngừa nhiễm bệnh, tuy nhiên không phải lúc nào cũng hiệu quả. Thậm chí, sử dụng khẩu trang trong thời gian quá dài còn phản tác dụng, có thể tạo điều kiện cho virus cư trú xung quanh. Khẩu trang ẩm ướt cũng là môi trường lý tưởng để vi khuẩn và virus phát triển.

Di chuyển giữa các nước tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây lan. Tuy nhiên, các hãng hàng không cũng đóng vai trò quan trọng trong công tác dập dịch. Nếu các quốc gia hoàn toàn đóng cửa biên giới, tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn rất nhiều. Điều này từng xảy ra vào vụ dịch Ebola năm 2014. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã không thể đưa các chuyên gia tới nước có người nhiễm bệnh để lấy mẫu sinh phẩm, làm chậm công tác xác định cách điều trị hiệu quả.

Tính đến ngày 14/2, thế giới ghi nhận hơn 65.000 trường hợp dịch Covid-19, trong đó 1.489 người đã tử vong, chủ yếu ở Trung Quốc đại lục. 7.060 người khác được chữa khỏi.

Tagged : / / / /

Hiệp sĩ bất đắc dĩ

Có lần, một hiệp sĩ buông câu nói khiến tôi thấm thía: “Xã hội nhiều hiệp sĩ chứng tỏ các cơ quan chức năng chưa đóng tròn vai của mình”.

Tôi vẫn thầm cảm ơn và tự hào khi kể về những hiệp sĩ cà phê chăm chỉ và giỏi giang của mình mỗi lần làm việc với bạn bè quốc tế. Tôi hỏi về nông nghiệp thông minh, người nông dân ú ớ mãi không trả lời được, thế nhưng cánh đồng cà phê anh canh tác đạt năng suất hàng đầu thế giới. Tôi gọi người như anh là một “hiệp sĩ”.

Trần Ban Hùng
Trần Ban Hùng

Tại Tây Nguyên, vườn của anh đạt 4,5 tấn cà phê cộng với thu nhập từ sầu riêng khoảng 35 triệu đồng mỗi hecta một vụ. Anh áp dụng hệ thống tưới nước tiết kiệm cũng như luôn dự báo được thời tiết năm nay thế nào thông qua tích luỹ kinh nghiệm, theo dõi thông tin và học hỏi vài năm qua.

Khác với nhiều nước, vườn cà phê của nông dân Việt Nam luôn trồng thêm các cây che bóng như sầu riêng, bơ hoặc tiêu. Mô hình nhiều cây một vườn đã được thực hành tại Ấn Độ và nông dân Việt Nam rất nhanh nhạy áp dụng. Và dù áp dụng muộn hơn Ấn Độ nhưng thu nhập từ rẫy cà phê, điều của nông dân nước ta thường hiệu quả hơn. 

Ít ai biết, nhiều năm nay, nông dân Việt Nam vẫn luôn bán cà phê cạnh tranh hàng đầu thế giới vì năng suất của chúng ta thường cao gấp đôi hay ba nước khác. “Việt Nam đang phá giá cà phê khi chấp nhận bán mức sàn của giá thế giới, trong khi giá tại Indonesia cao gấp ba lần”, một đồng nghiệp của tôi mới phàn nàn. Tôi không phiền lòng, tôi thầm vui vì đó chính là nông nghiệp thông minh – đích đến của nhiều quốc gia. Đôi khi nông nghiệp thông minh không phải mỹ từ nằm trên các báo cáo trong phòng máy lạnh, nó chính là cách người nông dân canh tác sáng tạo và hiểu biết trên mảnh đất của mình.

Nhưng ngoài hiệp sĩ cà phê, tôi còn có nhiều bạn là những hiệp sĩ khác. Họ là những người giải cứu nông sản thầm lặng, giải cứu bào thai sắp bị các bà mẹ trẻ phá bỏ, hay hiệp sĩ bắt cướp. Họ vốn không có tí chuyên môn nào liên quan đến việc mà trở thành Don Quijote chiến đấu với cối xay gió.

Năm nào cũng vậy, ngành nông nghiệp cũng đương đầu với khó khăn tiêu thụ, đều như vắt chanh, các hiệp sĩ xuất hiện. Họ, những sinh viên, công chức hay các tiểu thương sẵn sàng bỏ thời gian, công sức, tiền bạc, mua cùng giá của nông dân và bán lại cùng giá cho người tiêu dùng, lên mạng huy động mọi người ủng hộ nông dân…

Nhưng có những hiệp sĩ tôi quen lại không cảm thấy tự hào. Có một “hiệp sĩ” nói thẳng với tôi rằng xã hội không cần các hiệp sĩ mới là thịnh vượng, ổn định, nơi các cơ quan chức năng đều thực hiện tốt vai trò họ được trả lương. Vậy những người có chuyên môn và được phân công giải quyết những việc kia đi đâu hết, để cho công dân tự phát phải làm? Câu hỏi này nhiều người đã hỏi, nhiều người đã trả lời. Kết quả, chúng ta vẫn còn vô số hiệp sĩ theo thời vụ, nhảy vào những việc bao đồng bởi lòng trắc ẩn.

Có người bạn tôi thắc mắc, tại sao Việt Nam không xây dựng các sàn giao dịch nông sản điện tử B2B (doanh nghiệp với doanh nghiệp) hay B2C (doanh nghiệp với người tiêu dùng) cho ngành hàng nông sản như nhiều nước. Tôi từng chứng kiến một tổ chức khu vực đã xây dựng sàn giao dịch B2B cho các hợp tác xã sản xuất cà phê Việt kết nối với các nhà mua trên thế giới. Kết quả là sàn giao dịch gần như không có hoạt động nào bởi “tình đơn phương”. Các nhà sản xuất rất hào hứng tham gia, đăng tải thông tin bán hàng, nhưng phía mua hàng thì hững hờ vì họ đã có sẵn các kênh cung cấp quen thuộc với chất lượng ổn định và giá thành đã được cam kết. Họ không muốn bị rủi ro khi lựa chọn một bên cung cấp mới, chưa được xác nhận chắc chắn về chất lượng, uy tín hay năng lực hậu cần khi đóng gói, vận chuyển và xuất khẩu.

Tức là, dù với ý tưởng nào, bệnh của ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn phải trị từ gốc. Giả sử, sàn giao dịch nông sản hiện đại được mở cho Việt Nam, liệu dưa hấu, tỏi, vải, tôm cá có đủ tiêu chuẩn để xuất sang các thị trường châu Âu, Nhật, Mỹ không? Câu trả lời gần như chắc chắn là “không”. Những nông sản được giải cứu thực ra chỉ có thể bán được trong nước và cho thị trường rất dễ tính là Trung Quốc thông qua đường tiểu ngạch. Sắp tới, khi nước này siết chặt hơn việc nhập tiểu ngạch, bộ phim “giải cứu nông sản” còn được công chiếu dày đặc hơn.

Tôi yêu hình ảnh anh chàng Don Quijote lãng mạn thời thơ ấu nhưng luôn mong xã hội chúng ta dần sẽ không còn hiệp sĩ, những Lục Vân Tiên, bởi tất cả cơ quan chức năng thực sự hoạt động hiệu quả. Ví như riêng với nông sản, là khi các viện nghiên cứu đưa ra được các giống phù hợp với thổ nhưỡng, thời tiết và đặc biệt là nhu cầu thị trường; những người làm chính sách, quản lý nông nghiệp và thương mại dự đoán sát sức cầu cho từng năm, từng thời vụ và đưa ra khuyến cáo, hướng dẫn cụ thể cho nông dân trước mỗi vụ; người có chức năng biết kết nối với nơi tiêu thụ phù hợp. Và cả nông dân sẽ thay đổi thái độ, thực hành canh tác có đạo đức, chú trọng chất lượng và uy tín sản phẩm.

Còn khi vẫn trông chờ vào một người mua để rồi chong đèn đợi giải cứu bởi lòng thương hại thì sự tự tôn của chính người một nắng hai sương sản xuất của ra cái ăn cho cả xã hội sẽ bị bào mòn. Liệu đến ngày nào, hiệp sĩ biến mất, còn nông dân tự tin rằng: Cảm ơn, chúng tôi không cần giải cứu!

Trần Ban Hùng

Tagged : / / / / / /

Cái gì cũng ăn

Đang rảo bước, tôi bỗng khựng lại. Ở góc khu vườn, ba con hổ con được ngâm trong một bình rượu khổng lồ.

Jesse-Peterson
Jesse-Peterson

Đó là gần chục năm trước, một đại gia của thành phố Thái Bình mời tôi đến trang trại của ông ăn tối. Suốt quãng đường ngồi cùng nhóm người trên chiếc xe hơi lăn bánh tới Tiền Hải, tôi rất hồi hộp. Một người nước ngoài được tham gia vào nhóm này, đi ăn uống và chơi tennis, là vinh dự đặc biệt.

Chiếc xe dừng ở cuối con đường, một căn biệt thư lộng lẫy hiện ra trước mắt tôi, rõ ràng chủ căn nhà vô cùng giàu có. Ông dắt chúng tôi tham quan một vòng trang trại.

Đang vui vẻ giới thiệu khu vườn với ba con hổ đặc biệt quý, ông không biết tôi kinh hãi nhìn ông. Một gã lạc hậu về mặt đạo đức. Ông không hiểu hậu quả của hành động mình gây ra, tệ hơn, là không quan tâm và không nhận ra sự bàng hoàng của tôi. Chỉ có một điều tôi biết chắc ông quan tâm: sự sĩ diện.

Một cậu nhóc tầm 14 tuổi đi cùng tôi, con trai của một trong những người cùng tham dự bữa tối hôm ấy. Em cũng chứng kiến cảnh ba con hổ bị ngâm rượu đó, lập tức cảm thấy có gì đó không đúng. Đôi mắt em đỏ hoe. Cậu nhóc nói nhỏ với bố: “Bố ơi, con thấy cái này không tốt chút nào”. Ông bố im lặng, quay mặt đi nơi khác, có lẽ ông không biết nên nói gì.

Tôi nhìn cậu nhóc, cũng không biết phải làm thế nào. Và đây chính là vấn đề. Nhiều khi ở xã hội Việt Nam, khi người ta gặp một việc không đúng, họ sẽ vờ như không thấy hoặc không nói thẳng sự phản đối, giữ trong bụng.

Tôi ngưỡng mộ cậu bé, thấy cái gì đó sai liền nói ra. Mặt khác, tôi lại chạnh lòng khi nghĩ rằng cậu bé có thể dần đánh mất sự trong sáng đó khi bị ngập tràn xung quanh những người lớn lờ đi cái sai trong xã hội. Hết người này tới người khác im lặng trước cái sai, hẳn sẽ làm em suy sụp lắm.

Tôi đúc kết được điều này vì sau bao năm, những chuyện không hay cứ mãi lây lan, không thay đổi. Tương lai sẽ ra sao tôi cũng không biết. Nhưng tôi tin chắc một điều, tiếp tục ăn gần như mọi con vật sẽ dẫn chúng ta đến hai sự lựa chọn. Một là nhận thức được rằng đó là hành động xấu, gây hại cho chính mình, con cháu mình và dừng lại. Hai là chúng ta sẽ chuốc lấy hậu quả, sẽ càng có nhiều loại dịch bệnh như virus corona tấn công để dạy cho chúng ta bài học bất ngờ.

Tổ tiên loài người từ xa xưa đã chọn lọc thức ăn qua hàng nghìn năm. Loài động vật nào có thể ăn được, an toàn nhất, bổ dưỡng nhất và dễ nuôi, ít gây hại nhất đã được đem về trang trại. Có một danh sách những động vật thuần hoá mà chúng ta có thể ăn. Một mặt nó hỗ trợ trực tiếp cho những nông dân chăn nuôi, mặt khác nó chứng minh sự hợp lý với tự nhiên và cả con người qua hàng ngàn năm. Tất nhiên đôi khi cũng nảy sinh vài vấn đề như động vật chăn nuôi bị nhiễm bệnh hay những người vô đạo đức tiêm  hoá chất vào thịt.

Một trong những ám ảnh của loài người, đại dịch Ebola đã bắt nguồn từ động vật hoang dã. Hơn 28 nghìn người đã mắc bệnh này và hơn 11 nghìn người đã chết. Thịt chuột, món khoái khẩu của nhiều người Việt Nam đã gây nên “cái chết đen” – một trong những đại dịch tàn khốc nhất lịch sử loài người. Giữa thế kỷ 14, dịch hạch giết chết khoảng 1/3 dân số châu Âu – ước 25 triệu người.

Năm 2002, SARS – virus cực nguy hiểm – bắt nguồn từ những người ăn thịt cầy hương hay dơi. Và đến tận bây giờ, SARS vẫn tồn tại, tìm ẩn trong quần thể động vật ngoài thiên nhiên và vẫn còn khả năng quay lại thế giới của con người bất cứ khi nào. Virus corona, dù nguồn gốc chưa đủ rõ ràng, cũng được dự đoán đến từ những động vật hoang dã bị con người ăn thịt. Tôi thấy nó có vẻ như có một quy luật nhân -quả ở đây, thiên nhiên trả đũa cho sự tham ăn vô tận của con người.

Chỉ cần mỗi người bớt tham lam đi, bớt muốn có mọi thứ ngoài thiên nhiên, những cây gỗ đẹp, những con thú đẹp, ăn hết những thứ mới lạ vì muốn thử hay có tiền nên muốn có tất cả, như vị đại gia kia muốn có Chúa Sơn lâm trong nhà. Thế giới này và các sinh linh sẽ bớt đau đớn đi rất nhiều. Hãy tự hỏi, ăn một con thú hoang, bạn có hạnh phúc, khỏe mạnh, sống lâu hay được trọng vọng hơn không? Chưa có bất kỳ bằng chứng nào cho điều đó.

Tôi nghĩ về lý do nhiều người, đặc biệt ở châu Á, vẫn thích ăn thịt chó mèo, cầy hương, tê tê, dơi, nhím, chuột, rắn, khỉ… là bởi cách giáo dục. Có một suy nghĩ đã sai ở đây, rằng sự sống của con người thì đáng quý hơn các con vật, nên con người được ăn thịt chúng bất cứ khi nào; hay thịt thú hoang dã quý và bổ hơn ‘thịt thường’. Chẳng mấy ai đấu tranh đến cùng hay lên tiếng. 

Nhưng những bài học đạo đức nhiều khi đã không chỉ vỏn vẹn trong mấy cuốn tập ở trường. Thế hệ sau bắt chước thế hệ trước, ông bà ăn thì mình cũng ăn. Và nguyên nhân khác, ít ai lên tiếng nói ngăn cản những hành động này, để giúp con người bớt xấu xí hơn.

Khi thế giới chuẩn bị cho điều tồi tệ mang tên corona, nhiều người hoảng loạn về khẩu trang. Tôi biết nhiều người bị giảm thu nhập vì công việc ngưng trệ, cuộc sống đảo lộn. Vậy, để giúp đỡ nhau, làm việc cùng nhau để vượt qua khoảng thời gian đen tối này, hãy chọn điều tốt hơn. Đầu tiên, ngừng ăn thịt động vật hoang dã, quý hiếm.

Chất xúc tác cho sự thay đổi sẽ đến nếu bạn đã chán ngấy những hành động vô đạo đức hay những dạng bệnh tật chết người. Đừng đợi những cái chết của chính những người thân, hàng xóm, chúng ta mới thật sự giật mình suy nghĩ về hành xử ngu ngốc của mình.

Jesse Peterson
(Nguyên tác tiếng Việt)

Tagged : / /

Bánh mì thanh long

“Tôi đi công tác miền Tây, thấy thanh long chín đầy ruộng, đọc báo thấy nông dân không bán được hàng do ảnh hưởng virus corona. Tôi nghĩ đến việc thử làm bánh mì thanh long”.

Bánh mì thanh long
Bánh mì thanh long

Đó là tâm sự của Kao Siêu Lực – người từ lâu được gọi là “Vua bánh mì” Sài Gòn. Có lẽ trên thế giới này, chưa ai làm bánh mì thanh long.

Chiều muộn thứ bảy vừa qua, tôi nhận được món quà lạ lùng: Hai hộp carton trắng dày trang trọng, do trợ lý anh Kao Siêu Lực chuyển đến tận nhà. Anh trợ lý nói: “Hổm rày, thấy tình hình thanh long gặp khó, anh Lực tập trung nghiên cứu, quyết định thử nghiệm với thanh long đó chị. Đây là mẻ bánh đầu tiên”.

Tôi cầm những ổ bánh mì vàng rộm còn nóng, muốn chảy nước mắt. Chia cho mấy người trong nhà ăn thử. Vị bánh mì quen thuộc có những hạt đen li ti, thoảng chút mùi thơm của trái cây. Vỏ bánh giòn, xốp, ruột đặc rất dẻo, thơm, điểm xuyết những hạt li ti của trái thanh long như rắc mè đen. Vị bánh mì không bị đổi sang chua hay ngọt, mùi và vị đều rất thanh. Tôi nghĩ thầm, hôm nay có chuyến đi Cần Thơ thăm các nghệ nhân ẩm thực đầu năm, nhất định phải mang theo để khoe.

Anh quyết định làm và còn giới thiệu cách làm rộng rãi để có nhiều tiệm bánh mua nhiều thanh long cho nông dân hơn. Thật vui và bất ngờ khi hành động của anh được nhiều người phản ứng rất thú vị, tích cực.

Sầu riêng, khoai lang, yến, thạch chuẩn bị ký nghị định thư để xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc năm 2020, nay phải dừng vì Trung Quốc gặp bệnh dịch, huống chi là các mặt hàng xuất khẩu tiểu ngạch. Thanh long đang khó nhất, rồi đến mít, sầu riêng, nhãn…

Giữa lúc nông sản gặp khó vì dịch bệnh trên trời rớt xuống, “Vua bánh mì” đã ra tay giải cứu nông sản theo chuyên môn của anh là nâng cao giá trị gia tăng cho nguồn tài nguyên bản địa phong phú, giàu có này bằng cách chế biến. Cách nhập cuộc rất sáng tạo với thái độ dứt khoát, chóng vánh, gói ghém tấm lòng thương yêu và lặng lẽ sẻ chia khó khăn với nông dân đã tạo cảm hứng cho nhiều nhà chuyên nghiệp khác.

“Năm ngoái, có chương trình giải cứu thanh long vào đầu hè, mình mua làm rượu được khoảng 150kg. Năm nay, thanh long được cứu sớm hơn vì dịch nên dù bận bịu cũng bỏ ra hai ngày để xử hơn 200 kg”, nghệ nhân ẩm thực Bùi Sương kể với tôi. Chị nói, “sao thương người bạn nông dân của mình quá”.

Thực tế thì trong lúc trái cây bị ùn ứ ở cửa khẩu quá nặng nề, chính quyền các địa phương muốn can thiệp hỗ trợ cũng không phải dễ. Tôi tham dự hai cuộc họp của hai sở Công thương thì thấy tình trạng ngặt nghèo ở chỗ, ngoài các siêu thị mua theo phong trào, các doanh nghiệp chế biến nhiệt tình cũng khó tham gia rốt ráo vì họ không có thị trường sẵn nên không thể tiêu thụ trái cây chế biến mà chỉ có thể gia công, chế biến với giá rất mềm, thậm chí giúp không. Can thiệp giữa chừng thì chỉ có một cách là thuyết phục người tiêu dùng “nể tình”, mua về ăn thôi.

Năm nay, có một số bạn trẻ theo chuyên môn của mình, nhanh nhảu tìm được cách “ứng cứu” nông dân. Công ty Hiệp Thanh thường bán phân bón vi sinh cho nông dân đã có giải pháp nhanh, khảo sát hiện trạng và nhu cầu ở Long An, từ đó, phân tích cho nông dân biết tình hình, tư vấn cho biết cách chăm sóc, tạo trái về sau chứ không bỏ mặc trái chín treo hoặc đốn bỏ. Nông dân sẽ thu hoạch, dưỡng cây và nhờ Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao kết nối các nhà chế biến và phân phối.

Còn với doanh nông Nguyễn Lâm Viên, người trực tiếp trồng, thu mua, chế biến sản phẩm của người nông dân mấy chục năm rồi, anh cũng đang bàn với bạn bè để thực hiện giải pháp mà theo anh là căn cơ, từ góc độ kinh doanh nông sản cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu. Theo anh, cái vướng của việc kinh doanh nông sản hiện nay là khâu bảo quản, chế biến còn yếu.

Anh Viên đề xuất mỗi tỉnh nên lập một trung tâm phân loại, bảo quản, sơ chế và chế biến nông sản chủ lực của tỉnh mình. Nếu muốn buôn bán với người Trung Quốc thì nên lập công ty thương mại để giao dịch với họ. Công ty làm thương mại thì có vốn, có thông tin thị trường, có chuyên môn về đàm phán sẽ thay mặt người nông dân thương lượng việc bán mua, dự liệu các trục trặc, rủi ro. Tuyệt nhiên không nên để thương lái Trung Quốc hay các nước tự tiện vào đến tận vườn, gặp người nông dân, đưa giá ảo khiến nông dân cả tin, treo hàng chờ giá rồi bị ép, bị gạt. Khi họ “biến mất” rồi, có muốn giúp nông dân thì chính quyền cũng chỉ có thể can thiệp ở “cái ngọn” rất trễ tràng.

Người của công ty thương mại biết chuẩn chất của trái cây mà họ sẽ bán hay được đặt mua cũng sẽ có cách hướng dẫn nông dân thay đổi cách làm ăn bấp bênh, phiêu lưu hiện nay. Họ cũng sẽ biết cách tổ chức việc sơ chế rồi mới bán lại đúng theo yêu cầu, và dĩ nhiên được giá, cho các công ty chế biến. Ai làm việc nấy. Khó khăn rẫy đầy nhưng có cách làm đúng, chính quyền và doanh nhân, nông dân đồng lòng thì mới nâng giá trị nông sản lên dần được. Khi có giá tốt, không bị thương lái Trung Quốc lật kèo thì nông dân sẽ tự chuyển mình, thay đổi.

Góc nhìn này chỉ dám bàn chung quanh chuyện thời sự là “giải cứu” nông sản bằng cái tâm của một số nhà doanh nghiệp, còn “giải cứu” nền nông nghiệp đang dần theo hướng “gia công” hiện nay thì phải là một hệ thống giải pháp khác. Và dù cách nào, điều quan trọng nhất không phải thay giống cây, cải tạo ruộng vườn, sửa từng chính sách cụ thể mà là thay cái đầu làm kinh tế nông nghiệp.

Vũ Kim Hạnh

Tagged : / /

Ông Vũ Đức Đam: ‘Phải an toàn mới cho học sinh học trở lại’

HÀ NỘI – Phó thủ tướng Vũ Đức Đam nói “tinh thần là phải an toàn, an tâm mới đi học trở lại” tại cuộc họp Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống Covid-19, sáng 14/2.

“An toàn cả dưới góc độ chuyên môn lẫn trong suy nghĩ của học sinh, phụ huynh. Không nên cho đi học trở lại mà học sinh vẫn lo sợ bị lây nhiễm ở trường, vẫn phải đeo khẩu trang trong lớp học”, ông Đam nói.

Phó thủ tướng đã yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn chi tiết, dễ hiểu để các cấp, nhà trường, giáo viên, học sinh, phụ huynh thực hiện biện pháp đảm bảo an toàn sức khỏe cho học sinh khi trở lại trường. Trước hết, chính quyền, nhà trường thực hiện đầy đủ giải pháp để đảm bảo trường học, lớp học thật sự an toàn. Ngành giáo dục tuyên truyền để phụ huynh, học sinh an tâm. 

Phó thủ tướng Vũ Đức Đam, Trưởng ban chỉ đạo quốc gia chống dịch Covid-19 tại cuộc họp sáng 14/2. Ảnh: VGP
Phó thủ tướng Vũ Đức Đam, Trưởng ban chỉ đạo quốc gia chống dịch Covid-19 tại cuộc họp sáng 14/2. Ảnh: VGP

Một ngày trước, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các địa phương không có dịch có thể cho học sinh trở lại trường sau khi đã tiêu độc, khử trùng. Nhà trường phải vệ sinh bàn ghế, thiết bị, lớp học, đảm bảo điều kiện vệ sinh phòng bệnh (gồm nước sạch và xà phòng); hướng dẫn học sinh, phụ huynh, giáo viên, nhân viên về cách thức phòng chống dịch bệnh, ngăn ngừa lây nhiễm, tuyên truyền về dịch viêm phổi do corona (Covid-19).Việc cho học sinh nghỉ học tiếp sẽ gây xáo trộn cho ngành giáo dục và cả công việc, sinh hoạt của phụ huynh, xã hội. Tuy nhiên, theo Phó thủ tướng, những điều đó “không thể so sánh được với sức khỏe, sự an tâm, tin tưởng của nhân dân”. Bởi những việc liên quan tới đông đảo người dân thì ngoài yếu tố chuyên môn, cần lưu ý đến sự đồng thuận của nhân dân, để cân nhắc kỹ lưỡng.

Với địa phương có bệnh nhân nhiễm nCoV, Bộ chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo phải tiếp tục theo dõi và chỉ cho học sinh đi học trở lại khi đã có biện pháp phòng bệnh, người nhiễm bệnh đã được cách ly và không phát sinh ca mới.


Với bậc đại học, một số trường cho học sinh nghỉ hết tháng 2, như: Đại học Sư phạm Hà Nội 2 (Vĩnh Phúc), Đại học Thái Nguyên. Thậm chí, Đại học Sư phạm kỹ thuật Vĩnh Long cho sinh viên nghỉ đến ngày 9/3. Một số trường gia hạn cho sinh viên nghỉ thêm một tuần, đến 23/2, như: Học viện Chính sách và Phát triển, Đại học Công nghiệp thực phẩm TP HCM, Đại học Luật TP HCM.Việc cho học sinh nghỉ học là thẩm quyền của chủ tịch UBND các tỉnh thành, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ hướng dẫn, sau khi tham khảo chuyên môn từ Bộ Y tế. Đến chiều 13/2, duy nhất Vĩnh Phúc cho học sinh nghỉ thêm một tuần, đến hết 23/2 do có 11 bệnh nhân nhiễm nCoV, trong đó có một nữ sinh. Hà Tĩnh, Điện Biên, Khánh Hòa thông báo từ 17/2 học sinh đi học. Các tỉnh thành còn lại thực hiện theo văn bản trước đó, học sinh nghỉ hết 16/2, sau đó đi học trở lại.

Viết Tuân

Tagged : / / / /

Giám đốc F1: ‘Chặng đua Việt Nam không hoãn’

Giám đốc giải đua F1, Ross Brawn nói rằng Grand Prix Việt Nam vẫn diễn ra ngày 5/4, bất chấp nguy cơ dịch Covid-19.

“Tình hình dịch bệnh ở Việt Nam cũng giống như ở Anh”, BBC dẫn lời Brawn. “Hai quốc gia này đều xuất hiện một số ca nhiễm virus corona. Nhưng, tình hình vẫn chưa đủ nghiêm trọng để hoãn chặng đua F1. Theo thông tin mới nhất, chặng đua ở Hà Nội vẫn diễn ra theo lịch trình đã định”.

Chặng đua F1 Việt Nam chưa có dấu hiệu sẽ bị hoãn vì Covid-19. Ảnh: Ngọc Thành.
Chặng đua F1 Việt Nam chưa có dấu hiệu sẽ bị hoãn vì Covid-19. Ảnh: Ngọc Thành.

Tính đến ngày 13/2, Việt Nam có 16 người dương tính với Covid-19. Trong đó, Hà Nội chưa xuất hiện ca nhiễm nào. Anh cũng xác nhận bệnh nhân Covid-19 thứ chín hôm 12/2, nhưng chưa có trường hợp nào xuất hiện gần trường đua Silverstone, hạt Northamptonshire.Hôm 12/2, Liên đoàn đua ô tô thế giới (FIA) và F1 thông báo hoãn GP Trung Quốc vì đại dịch bùng phát ở quốc gia này. Ban tổ chức đang gặp khó khăn để xếp lịch đua bù tại Thượng Hải.

Hôm 12/2, công ty Việt Nam Grand Prix thông báo mở cổng đăng ký tác nghiệp cho báo chí tại chặng đua Hà Nội. Quá trình thi công đường đua ở Mỹ Đình vẫn diễn ra bình thường. Một số khán đài và các hạng mục bên lề đường đua đã thành hình.

Xuân Bình (theo BBC)

Tagged : / / / / /

Tuấn ‘Khỉ’ bị tiêu diệt

TP HCM – Lê Quốc Tuấn, nghi can bắn chết 5 người tại huyện Củ Chi, bị cảnh sát tiêu diệt khi chống trả trong cuộc vây bắt đêm 13/2.

Cảnh sát phong toả đường vào khu vực Tuấn Khỉ bị tiêu diệt. Ảnh: Huế Xuân.
Cảnh sát phong toả đường vào khu vực Tuấn Khỉ bị tiêu diệt. Ảnh: Huế Xuân.

Nguồn tin của VnExpress cho biết, Tuấn (tức Tuấn Khỉ, 33 tuổi) bị Công an TP HCM phối hợp Cục Cảnh sát Hình sự (C02, Bộ Công an) và nhiều lực lượng vây bắt tại căn nhà hoang gần Cầu Xáng, xã Bình Mỹ, Củ Chi – cách nơi hắn gây án hơn 10 km. Tuấn được cho là chống trả, bị cảnh sát bắn chết, thu giữ vũ khí.

Cảnh sát cũng tạm giữ một số người bị tình nghi che giấu Tuấn những ngày qua.

Hàng trăm người dân tụ tập tại giao lộ Tỉnh lộ 15 – Võ Văn Bích xem lực lượng chức năng làm việc. Cảnh sát dàn hàng ngang chặn lối vào đường Tỉnh lộ 15 – nơi Tuấn bị bắn chết, nhiều ôtô biển số xanh liên tục ra vào.

Ông Nguyễn Văn Thương (55 tuổi, sống tại xã Bình Mỹ) cho biết, khoảng 23h nghe nhiều tiếng nổ giống bắn súng, tiếng cano hú vang ở tuyến sông sát mặt đường. Khu vực có ngôi nhà hoang cách chỗ cảnh sát đang phong toả vài trăm mét. “Mấy hôm nay, bà con trong xóm và cả huyện Củ Chi đi đâu cũng thấy nói về Tuấn Khỉ, hoang mang lắm. Bởi vậy lúc nghe tiếng đùng đùng tôi đoán ngay là hắn bị phát hiện”, ông Thương nói.

Đến hơn 2h, hiện trường vẫn còn rất đông cảnh sát và người dân hiếu kì. Một xe cứu thương được cảnh sát điều đến hiện trường Tuấn gây án ở ấp 5 xã Tân Thạnh Đông.

Tuấn là nghi can xả súng bắn chết 4 người tại sòng bạc ở vườn nhãn xã Tân Thạnh Đông và một người khác để cướp xe máy chạy trốn, ngày 29/1. Khẩu AK Tuấn dùng gây án không phải súng của Công an quận 11.

Liên quan vụ án, trước đó, Lê Quốc Minh (tức Si Đa, 27 tuổi, em họ Tuấn) cũng bị bắt giữ; Phạm Thanh Tâm (tức Tý Bà Dòm, 33 tuổi, nghi can giữ một tỷ đồng Tuấn cướp tại sòng bạc) đã ra trình diện.

Khu vực cảnh sát vây bắt Tuấn Khỉ.
Khu vực cảnh sát vây bắt Tuấn Khỉ.

Tuấn đem tiền đưa cho bạn thân Phạm Thanh Tâm, rồi chạy đến đường Dương Thị Phua khống chế người phụ nữ. Hắn nói “đưa xe đây, tao vừa giết nhiều người, tao không sợ nữa đâu” rồi cướp xe Nouvo, bỏ lại 11 triệu đồng và xe SH, tiếp tục chạy trốn. Đến khuya, Tuấn bỏ xe Nouvo để xóa dấu vết, chặn cướp xe Wave màu xanh của người đàn ông 40 tuổi trên tỉnh lộ, bắn chết nạn nhân.Theo điều tra, trưa 29/1, Tuấn và Minh đến sòng bạc lắc tài xỉu. Xảy ra mâu thuẫn, Tuấn về nhà lấy súng AK quay lại bắn nhiều phát khiến 4 người chết tại chỗ, một người bị thương (hiện đã qua nguy hiểm). Gây án xong, hắn lấy khoảng một tỷ đồng và xe SH bỏ trốn khỏi hiện trường.

500 cảnh sát thuộc Bộ Công an và Công an TP HCM bao vây khu vực có nhiều kênh rạch, cây cối mọc um tùm tại ấp Bốn Phú (xã Trung An) – nghi Tuấn ẩn náu, cách hiện trường xả súng hơn 10 km. Các tuyến đường dẫn vào khu vực có nhà dân đều được cảnh sát vũ trang chốt chặn nhiều lớp, đề phòng Tuấn Khỉ vượt vòng vây gây nguy hiểm cho người dân.

Lê Quốc Tuấn
Lê Quốc Tuấn

Công an TP HCM phát lệnh truy nã Tuấn về hành vi Giết người, Cướp tài sản, Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Hàng trăm cảnh sát TP HCM, Bộ Công an phối hợp tỉnh Bình Dương, Long An, Tây Ninh và nhiều tỉnh thành truy lùng ráo riết Tuấn suốt 15 ngày qua.

Quốc Thắng – Mạnh Tùng

Tuấn ‘khỉ’ nổ súng AK chống trả và bị bắn hạ ở cự ly 3m

Khi bị bao vây, Tuấn “khỉ” với khẩu súng AK báng xếp còn đầy đạn đã nổ súng chống trả và bị cảnh sát bắn hạ ở cự ly khoảng 3m.

Nghi phạm Lê Quốc Tuấn (Tuấn "khỉ") - Ảnh: Công an cung cấp
Nghi phạm Lê Quốc Tuấn (Tuấn “khỉ”) – Ảnh: Công an cung cấp

Rạng sáng 14-2, nguồn tin Tuổi Trẻ Online xác nhận Lê Quốc Tuấn (còn gọi Tuấn “khỉ”, 33 tuổi, ngụ xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi) – nghi phạm dùng súng AK bắn chết 5 người ở huyện Củ Chi – đã bị tiêu diệt.

Theo nguồn tin, những ngày qua, các đơn vị thuộc Bộ Công an, Công an TP.HCM cùng cơ quan chức năng liên quan, khẩn trương tổ chức các biện pháp nghiệp vụ truy bắt nghi phạm đặc biệt nguy hiểm Tuấn “khỉ”.

Đến ngày 13-2, bằng các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng công an đã xác định chính xác Tuấn “khỉ” đang lẩn trốn trong một căn nhà thuộc khu vực giáp ranh xã Bình Mỹ, huyện Củ Chi và huyện Hóc Môn, TP.HCM.

Căn nhà mà Tuấn “khỉ” đang trốn nằm trong một khu đất rộng nhiều hecta, có nhiều nhà người dân sinh sống. Trong kế hoạch vây bắt Tuấn “khỉ”, cơ quan chức năng bí mật lên phương án đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Nghi phạm Lê Quốc Tuấn (Tuấn "khỉ") - Ảnh: Công an cung cấp
Nghi phạm Lê Quốc Tuấn (Tuấn “khỉ”) – Ảnh: Công an cung cấp

Cảnh sát phong tỏa khu vực quanh căn nhà nơi bắn hạ Tuấn khỉ – Ảnh: ĐAN THUẦN

Tối 13-2, lực lượng Công an TP.HCM lên phương án tiếp cận căn nhà, vây bắt Tuấn “khỉ”. Do xác định Tuấn “khỉ” vẫn đang cầm khẩu súng AK báng xếp (trong nhà chỉ có một mình Tuấn “khỉ”) nên kế hoạch vây bắt hết sức cẩn trọng.

Khoảng 22h50 khuya 13-2, lực lượng cảnh sát đặc nhiệm với áo giáp chống đạn, súng trong tay, áp sát căn nhà ở cự ly gần. Bên ngoài, nhiều lực lượng khác cũng bao vây nhiều lớp. 

Trong đêm, một tiếng súng AK bỗng vang lên từ trong căn nhà. Ngay lập tức, một loạt đạn bắn trả và hạ mục tiêu – Tuấn “khỉ”. 

Lực lượng công an kiểm tra an toàn tuyệt đối và xác định Tuấn “khỉ” bị tiêu diệt.

Sau khi xác định Tuấn “khỉ” đã bị tiêu diệt trong căn nhà, lực lượng công an tiếp cận hiện trường. Mở đèn kiểm tra, cạnh thi thể Tuấn “khỉ” là khẩu súng AK báng xếp còn rất nhiều đạn.

Bước đầu xác định, Tuấn “khỉ” có nổ một phát súng AK báng xếp chống trả. Đồng thời khoảng cách mà cảnh sát đặc nhiệm tiếp cận và bắn hạ Tuấn “khỉ” ở cự ly rất gần khoảng 3m…

Rất đông người dân theo dõi gần hiện trường Tuấn khỉ bị bắn hạ tối 13-2
Rất đông người dân theo dõi gần hiện trường Tuấn khỉ bị bắn hạ tối 13-2

* Theo thông tin Tuổi Trẻ Online nắm được, thời điểm gây án, Lê Quốc Tuấn (cấp bậc thượng úy), công tác tại Đội cảnh sát thi hành án hình sự – hỗ trợ tư pháp – nhà tạm giữ Công an quận 11.

Bước đầu xác định Lê Quốc Tuấn nổ súng AK tại hai nơi khác nhau ở huyện Củ Chi, làm 5 người tử vong và 3 người bị thương.

Những người tử vong gồm: Vương Ngọc Hưng (30 tuổi), Lê Tấn Long (46 tuổi), Lê Thành Trung (28 tuổi, cùng ngụ huyện Củ Chi), Huỳnh Ngọc Minh Tùng (35 tuổi, ngụ tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, có 3 tiền án) và Vũ Chí Tâm (40 tuổi, ngụ quận Thủ Đức).

3 người bị thương gồm: Trần Văn Thạnh (33 tuổi, ngụ huyện Củ Chi) bị thương nặng cấp cứu điều trị tại Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình, anh Lê Văn Hiếu (38 tuổi) và anh Lê Thanh Tùng (48 tuổi, cả hai bị thương nhẹ).

* Theo nội dung vụ án, lúc 14h30 ngày 29-1, do mâu thuẫn trong lúc đánh bạc (lắc tài xỉu) tại vườn nhãn cạnh nhà số 28B đường 121 thuộc ấp 5 (xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi), Tuấn về nhà mang súng AK báng xếp quay lại sòng bạc bắn nhiều phát làm 4 người chết tại chỗ (Hưng, Long, Trung, Tùng) và một người bị thương nặng (Thạnh).

Sau khi gây án, Tuấn lấy xe SH của Long tẩu thoát. Khoảng 15h ngày 29-1, khi đến ấp Thạnh An (xã Trung An, huyện Củ Chi), Tuấn bỏ lại xe SH để chiếm đoạt xe Nouvo của bà Võ Thị Bích Vân tẩu thoát.

Nhận định Tuấn khỉ lẩn trốn ở Củ Chi nên lực lượng công an luôn túc trực 24/24 nhiều ngày qua
Nhận định Tuấn khỉ lẩn trốn ở Củ Chi nên lực lượng công an luôn túc trực 24/24 nhiều ngày qua

Đến khoảng 0h10 ngày 30-1, anh Lê Văn Hiếu lái ôtô chở anh Lê Thanh Tùng lưu thông trên đường tỉnh lộ 15. Khi đến địa phận ấp Phú Thuận, xã Phú Hòa Đông (đoạn gần cầu Bến Nẩy) thì bị Tuấn bắn vào xe làm bể kính chắn gió và kính bên hông, anh Hiếu và Tùng bị thương nhẹ.

Tiếp theo đó, đến 0h15 ngày 30-1, Tuấn dùng súng AK bắn chết anh Vũ Chí Tâm với bảy vết đạn khi anh Tâm đang chạy xe trên tỉnh lộ 15 (gần cầu Bến Nẩy) và cướp xe Wave của anh Tâm…

Ngày 30-1, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và quyết định truy nã đối với Lê Quốc Tuấn về tội “giết người, cướp tài sản, tàng trữ và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”.

Quá trình điều tra được biết Tuấn sử dụng súng AK bắn chết người và cướp được số tiền khoảng 1 tỉ đồng. Số tiền này Tuấn đưa cho Phạm Thanh Tâm (còn gọi Tý Bà Dòm, 33 tuổi, quê tỉnh Tây Ninh, ngụ ở huyện Củ Chi) cất giữ và Tâm bỏ trốn.

Ngày 1-2, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và quyết định truy nã Phạm Thanh Tâm về tội “chứa chấp tài sản do người khác phạm tội mà có”. Đến 3-2, Tâm đã ra đầu thú.

Ngoài ra, có người phát hiện Lê Quốc Minh (còn gọi Si Đa, 27 tuổi, ngụ Củ Chi, em họ Tuấn “khỉ”) có mặt cùng thời điểm Tuấn mang súng AK đến sòng bạc gây án. Sau đó Minh đã đến cơ quan công an trình diện để phục vụ điều tra.

SƠN BÌNH – NGỌC KHẢI

Bất động sản trực tuyến tăng tốc mùa dịch nCoV

Cú sốc virus corona thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào bất động sản, đặc biệt là thị trường online phát triển nhanh hơn điều kiện bình thường.

Công ty DKRA Việt Nam vừa công bố báo cáo Bất động sản trực tuyến tăng cơ hội tiếp cận người dùng mùa dịch nCoV và dự báo thị trường địa ốc đang không ngừng tiến hóa để thích nghi với giai đoạn dịch bệnh phức tạp.

Nghiên cứu này cho biết, từ đầu tháng 2 đến nay, giữa lúc thị trường địa ốc TP HCM khởi động chậm chạp vì trì trệ pháp lý đã phải đón thêm cú sốc kép dịch viêm phổi nCoV. Tuy xuất phát từ thành phố Vũ Hán, Trung Quốc, virus corona đã lan rộng nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ đồng thời gây tác động tiêu cực lên nhiều thị trường.

Tại Việt Nam, nhiều công ty bị ảnh hưởng nghiêm trọng, rơi vào diện cần cấp cứu. Thị trường bất động sản được xếp vào nhóm trung lập, ít bị tác động hơn nhưng cũng bị giảm tốc mạnh ở lĩnh vực nghỉ dưỡng, lưu trú, bất động sản giải trí và chịu sức ép lớn ở mảng dịch vụ quản lý tòa nhà.

Để duy trì hoạt động những tháng đầu năm, các doanh nghiệp địa ốc đang đẩy mạnh gói giải pháp công nghệ để tiếp cận khách hàng.

Nhiều công ty trong mảng quản lý tòa nhà đã kịp thời công bố khởi động ứng dụng trực tuyến giúp các quy trình thanh toán, sửa chữa, đăng ký dịch vụ, cứu hộ, cung cấp thông tin,… trở nên đơn giản, nhanh chóng. Ứng dụng được cập nhật thường xuyên với nhiều tính năng mới để kết nối kịp thời với cư dân trong công tác phòng chống dịch bệnh nCoV như thông báo diễn biến dịch bệnh, cung cấp thông tin các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh tại khu dân cư…

Bất động sản trực tuyến đang là giải pháp của nhiều doanh nghiệp địa ốc mùa dịch nCoV. Ảnh: V.L
Bất động sản trực tuyến đang là giải pháp của nhiều doanh nghiệp địa ốc mùa dịch nCoV. Ảnh: V.L

Trên thực tế, nhiều ứng dụng giao dịch trực tuyến khác cũng đang tăng trưởng tiếp cận người dùng rất nhanh do điều kiện người dân hạn chế tụ tập đông người.Trong khi đó, ở mảng phân phối, các ứng dụng giao dịch online cũng nhanh chóng tiếp cận người dùng và tăng trưởng với tốc độ cao. Ứng dụng giao dịch bất động sản trực tuyến Housemap trình làng hồi tháng 11/2019 chỉ ghi nhận 320 thiết bị cài đặt và tương tác 717 người dùng với nhau. Nhưng chỉ trong chưa đầy 2 tháng đầu năm, đúng vào giai đoạn các cảnh báo virus corona được cập nhật dày đặc với khuyến cáo tránh tụ tập nơi đông người, ứng dụng đã tăng gấp đôi lượng người cài đặt app. Số người dùng tương tác trên phần mềm cũng tăng gấp 3 lần.

Ông Phạm Lâm – CEO DKRA Vietnam nhận định việc ứng dụng công nghệ vào bất động sản (Proptech, Fintech) từ lâu đã tạo thành xu hướng gây hiệu ứng tốt và chắc chắn sẽ đứng trước cơ hội bùng nổ trong giai đoạn 2020-2025. Trong ngắn hạn 6-12 tháng tới, khi dịch nCoV diễn biến khó lường và chưa có vaccine, các ứng dụng công nghệ bất động sản có nhiều điều kiện tiếp cận người dùng hơn và có cơ hội phát triển tốt hơn trong điều kiện bình thường.

Dùng ứng dụng trực tuyến nhiều hơn là phương án an toàn và hợp lý. Khách hàng có thể tìm kiếm thông tin qua ứng dụng thay vì trực tiếp tham quan nhà mẫu hay dự án. Đây cũng là cơ hội cho các ứng dụng tích hợp nhiều tính năng tiếp cận gần hơn với khách hàng. Có thể xem đây là đòn bẩy thúc đẩy công nghệ hóa bất động sản trực tuyến càng phát triển.

Điểm tích cực của xu hướng này là ngày càng nhiều đơn vị tích cực sử dụng công nghệ vào các quá trình tư vấn phát triển dự án (bằng cách sử dụng nền tảng platform liên quan đến việc thu thập dữ liệu và thông tin), tiếp thị (công nghệ thực tế ảo 6D, 3D), tìm kiếm thông tin, booking online, quản lý, vận hành bất động sản… Diễn biến này thúc đẩy tạo nên một hệ sinh thái kết hợp đầy đủ tiện ích, dễ dàng quản lý, đem lại sự thuận tiện nhất và tiết kiệm chi phí cho người dùng.

Tuy nhiên, các ứng dụng công nghệ bất động sản vẫn sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức đòi hỏi tính thích ứng, khả năng sử dụng công nghệ của khách hàng và cần thời gian đem đến niềm tin cho những người lần đầu tiếp cận với ứng dụng.

Bên cạnh đó giao dịch bất động sản trên ứng dụng vẫn còn những vướng mắc về mặt pháp lý, tâm lý khách hàng e ngại. Tại nhiều nước, xu hướng chia nhỏ cổ phần bất động sản hay còn được gọi là tín chỉ bất động sản đã được công nhận và người mua, bán có thể dễ dàng giao dịch trực tuyến dựa trên cổ phần của mình. Thế nhưng tại Việt Nam, luật pháp vẫn chưa công nhận điều này khiến giao dịch trên ứng dụng còn hạn chế.

Ông Lâm đánh giá, không chỉ riêng với các sự kiện trong lĩnh vực bất động sản, hầu như các sự kiện xã hội, giải trí… mang tính quy mô lớn đều chịu ảnh hưởng từ dịch virus corona. Dù những quan ngại dịch nCoV là không thể tránh khỏi nhưng khách hàng, giới đầu tư vẫn có nhu cầu tìm kiếm bất động sản để tích lũy và gia tăng giá trị tài sản.

Do đó, giải pháp tạm thời của người mua bất động sản có thể chọn các sàn địa ốc online để tham khảo trước và sử dụng các ứng dụng trực tuyến làm bước đệm. Sau đó có thể tiếp cận thực tế để kiểm tra đối chiếu thông tin, pháp lý kèm theo áp dụng các biện pháp phòng chống dịch bệnh chủ động để bảo vệ sức khỏe bản thân.

 Trung Tín

Rủi ro vì bán nhà nhận nửa tiền đã giao chìa khóa

Bán căn hộ 2 tỷ đồng, mới nhận 50% tiền nhưng ông Lư đã giao nhà, sang tên và từ sự hớ hênh này, ông phải gặp nhiều “pha” đau tim khác.

Ông Lư, chủ căn hộ gồm 2 phòng ngủ, 2 toilet tại quận 9, TP HCM (nhà đã có sổ hồng) vừa có giao dịch nhớ đời với một khách hàng tên Nga.

Sau khi xem nhà vài lần và ưng, bà Nga chốt mua với giá 2 tỷ nhưng chỉ chuẩn bị được nửa tiền (một tỷ đồng) nên đề nghị vay ngân hàng phần còn lại. Ông Lư đồng ý, hai bên thống nhất khoản tiền còn lại sẽ vay để tất toán. Hình thức vay này được tiến hành theo trình tự ngân hàng giải ngân qua sổ tiết kiệm phong tỏa cho ông Lư và sẽ mở phong toả sau khi sang tên cho bà Nga, các bên cùng ra công chứng thế chấp.

Khi bà Nga chuyển khoản 50% tiền cho bên bán và ngân hàng chuyển một tỷ đồng về tài khoản của ông Lư (nhưng ông chỉ được rút khi bà Nga ký hợp đồng công chứng thế chấp), hai bên cùng ra công chứng sang tên. Vì đinh ninh tiền đã về tài khoản phong tỏa, ông Lư giao chìa khóa để bà Nga dọn về nhà mới.

Nhưng khi ngân hàng yêu cầu ký hợp đồng công chứng thế chấp, bà Nga không đồng ý ký khi thấy sổ hồng chỉ cập nhật mua bán sang tên ở mặt sau, mặt trước vẫn còn tên ông Lư. Dù môi giới, cán bộ phường giải thích cập nhật tên người bán phía sau sổ hồng là nghiệp vụ bình thường được pháp luật cho phép, bà Nga vẫn yêu cầu ông Lư phải làm thủ tục cấp đổi sổ hồng mới, bìa sổ không liên quan chủ cũ mới đồng ý ký hợp đồng công chứng thế chấp. Tuy nhiên việc này cần thời gian, ngân hàng không đồng ý chờ thêm và dọa rút số tiền phong tỏa từ tài khoản của ông Lư về để bên bán và bên mua tự thương lượng.

“Tôi chết lặng vì biết mình hớ hênh, có thể mất tiền tỷ bất cứ lúc nào”, ông Lư kể lại cảm giác khi đứng trước tình huống nhà đã sang tên và giao chìa khóa cho họ nhưng tiền mới nhận một nửa.

Cuối cùng, ông Lư buộc phải thuê luật sư làm việc với bà Nga bằng biện pháp rắn, ra tối hậu thư khởi kiện. Nếu tòa tuyên yêu cầu của bà Nga không hợp lý, cố tình cản trở quá trình mua bán để trục lợi, toàn bộ mọi thiệt hại từ giao dịch này bà Nga phải chi trả và dọn ra khỏi căn nhà đang ở.

Thị trường căn hộ khu Đông TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Thị trường căn hộ khu Đông TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần

Chuyên gia pháp lý Nguyễn Tấn Phong cho biết, trường hợp này, ông Lư đã tự làm khó mình khi giao chìa khóa nhà cho khách trong khi họ chỉ mới trả 50% giá trị căn nhà.Cuối cùng bà Nga mới chịu ký hợp đồng công chứng thế chấp. “Sau vụ này, tôi không còn dám mạo hiểm bán nhà nhận nửa tiền đã sang tên, giao chìa khóa nữa. Tôi cũng thận trọng với khách mua nhà có nhu cầu vay ngân hàng vì chỉ cần mất cảnh giác sẽ gánh nhiều rủi ro”, ông Lư chia sẻ.

Trên thực tế, trình tự thanh toán và bàn giao tài sản luôn là cuộc chơi cần thực hiện đúng luật và sòng phẳng. Việc hỗ trợ giữa các bên thường xuất hiện trong giao dịch bất động sản nhằm thể hiện sự hợp tác vui vẻ, sự thông cảm và thấu hiểu lẫn nhau để giao dịch thành công. Tuy nhiên, các bên nên tránh để cảm xúc lấn át và phải thật sự tỉnh táo để chọn lựa phương án tốt nhất, công bằng nhất cho cả hai phía.

Chuyên gia này nêu 4 lưu ý đối với những ca mua bán nhà có liên quan đến vay ngân hàng nhằm giảm thiểu rủi ro tiền tỷ. Thứ nhất, nên tham khảo ý kiến của chuyên gia về pháp lý, hoặc những môi giới lâu năm thâm niên về tình huống và rủi ro riêng cho tình huống giao dịch cụ thể.

Thứ hai, hợp đồng là thứ quan trọng nhất cần phải rà soát nhiều lần và hiểu đầy đủ tất cả nội dung. Nếu có rủi ro, không hiểu ý nhau thì sẽ đem ra làm cơ sở để giải quyết tranh chấp, hãy đọc thật kỹ và hãy trao đổi thẳng thắn những gì chưa phù hợp.

Thứ ba, tuân thủ pháp luật trong giao dịch (thuế, công chứng hợp lệ, giấy tờ nhân thân đầy đủ).

Thứ tư, các phương thức giao nhà, giao tiền, giao hồ sơ quan trọng phải cùng lúc, đồng thời, hiểu được rủi ro khi thực hiện giao dịch. Ví dụ: chỉ giao nhà khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính; nếu vay ngân hàng thì phải đảm bảo quy trình của nhà băng rồi mới bàn giao tài sản. Nên đối chiếu hoặc kiểm tra chéo giấy tờ quan trọng cũng có thể làm cơ sở để ràng buộc nhau trong giao dịch, và nên có “biên nhận” đầy đủ.

Vũ Lê

Habeco: Nhiều điểm sáng trong bức tranh kinh doanh 2019

2019 được xem là năm khá thành công với Tổng công ty cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát Hà Nội (Habeco) khi doanh thu, lợi nhuận tăng trưởng trở lại và hoàn thành vượt kế hoạch đề ra, bất chấp tình hình thị trường nhiều khó khăn. Cơ cấu tài chính mạnh, dòng tiền tốt cùng vị thế đầu ngành với thương hiệu được người tiêu dùng tin cậy đang là nền tảng vững chắc để Tổng công ty kỳ vọng tiếp tục đạt được những kết quả khả quan trong niên độ mới.

Phó Thủ tướng Chính Phủ Vương Đình Huệ tham quan gian hàng của Habeco tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” ngành công thương.
Phó Thủ tướng Chính Phủ Vương Đình Huệ tham quan gian hàng của Habeco tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” ngành công thương.

Lợi nhuận quý IV/2019 tăng trưởng mạnh

Báo cáo tài chính hợp nhất của Habeco vừa công bố tiếp tục cho thấy những điểm sáng trong bức tranh tài chính, kinh doanh trong quý IV/2019. Cụ thể, trong quý cuối năm 2019, Habeco ghi nhận doanh thu thuần 2.769 tỷ đồng, tăng 9,3% so với cùng kỳ 2018.

Việc biên lợi nhuận tiếp tục được cải thiện lên mức 23,97%, tăng 1,97 điểm phần trăm so với kết quả đạt được trong quý IV/2018 giúp Habeco thu về 663,6 tỷ đồng lợi nhuận gộp, tăng 19,1% so với cùng kỳ 2018 – gấp đôi mức tăng trưởng của doanh thu.

Cùng với chi phí bán hàng giảm mạnh, kết quả, Habeco đã thu về 102,5 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế trong quý IV/2019, ghi nhận quý có lợi nhuận tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Càng tích cực hơn khi mức tăng trưởng lợi nhuận chủ yếu đến từ hoạt động kinh doanh chính, thay vì những khoản thu nhập đột biến, bất thường.

Tỷ suất lợi nhuận gộp năm 2019 của Habeco đạt 25,93%, tăng so với mức 24,7% của năm 2018, góp phần quan trọng giúp lợi nhuận trước thuế đạt 687,5 tỷ đồng, tăng 9,75% so với năm 2018 – gấp gần 3 lần tốc độ tăng trưởng doanh thu. Lợi nhuận sau thuế đạt 539,5 tỷ đồng, tăng 11,4%, vượt 74% kế hoạch Đại hội đồng cổ đông đề ra.

Năm 2019 cũng đánh dấu việc Tổng công ty xây dựng lại chiến lược sản phẩm, thương hiệu mới bằng việc cho ra mắt bộ nhận diện thương hiệu mới vào tháng 5/2019 và hai sản phẩm bia mới vào tháng 6/2019 đã được thị trường đánh giá cao.

Hanoi Bold và Hanoi Light là cặp sản phẩm mới được Habeco tung ra thị trường vào tháng 6/2019.
Hanoi Bold và Hanoi Light là cặp sản phẩm mới được Habeco tung ra thị trường vào tháng 6/2019.

Để tạo đà tiêu thụ sản phẩm, tăng trưởng doanh thu, Habeco đã đẩy mạnh đầu tư cho công tác bán hàng, khiến chi phí bán hàng 9 tháng đầu năm 2019 tăng mạnh, chủ yếu là tăng chi phí quảng cáo, khuyến mại, hỗ trợ bán hàng.

Quý IV/2019, các chi phí này giảm mạnh, nhưng doanh thu vẫn tăng trưởng tốt, có thể thấy việc đầu tư của Habeco cho công tác marketing và quảng bá hình ảnh thương hiệu đã và đang đem lại những kết quả khả quan.

Bức tranh tài chính tiếp tục khả quan

Trong năm 2019 ghi nhận việc Habeco chi trả cổ tức cho cổ đông với tỷ lệ “khủng” lên đến 75,57% mệnh giá (7.557 đồng/cổ phiếu).

Qua đó, Habeco trở thành một trong những doanh nghiệp có mức chi trả cổ tức cho cổ đông cao nhất trên sàn chứng khoán trong năm 2019.

Việc chi ra dòng tiền lên đến 1.751,7 tỷ đồng để trả cổ tức đã khiến thị trường e ngại về nguồn lực dự trữ bị ảnh hưởng.

Tuy vậy, tính đến cuối năm 2019, báo cáo tài chính của Habeco cho biết, Tổng công ty vẫn có 2.877 tỷ đồng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng, là khoản mục lớn nhất trong cơ cấu tài sản với tỷ lệ 36,7%.

 Doanh thu, lợi nhuận và biên lợi nhuận của Habeco đều tăng trưởng trở lại trong năm 2019
Doanh thu, lợi nhuận và biên lợi nhuận của Habeco đều tăng trưởng trở lại trong năm 2019

Kết quả này có được là nhờ dòng tiền hoạt động kinh doanh trong năm qua tiếp tục ghi nhận thặng dư lớn, đạt 1.086,8 tỷ đồng, gấp 1,58 lần lợi nhuận trước thuế thu được.

Góp phần đáng kể vào kết quả này là công tác quản trị tồn kho, phải thu đạt hiệu quả.

Tính đến cuối năm 2019, giá trị 2 khoản mục lần lượt giảm 2,16% và 19,3% so với đầu năm, dù doanh thu cả năm tăng trưởng.

Cùng với đó, các khoản phải trả người bán ngắn hạn tăng 185,41 tỷ đồng, tương ứng với tỷ lệ tăng 28,78% so với đầu năm.

Tính đến 31/12/2019, nợ vay của Habeco là 469 tỷ đồng, giảm 133 tỷ đồng so với đầu năm.

Trong đó, các khoản nợ vay ngân hàng đều là các khoản vay của các đơn vị thành viên phục vụ cho hoạt động đầu tư tài sản và bổ sung vốn lưu động tại đơn vị thành viên, tại công ty mẹ không phát sinh bất cứ khoản vay, cho vay nào.

Tỷ lệ nợ vay trên tổng nguồn vốn khá an toàn, ở mức 6%.

Nợ vay giảm giúp chi phí lãi vay trong năm 2019 giảm gần 1/3 so với năm 2018, xuống 30,9 tỷ đồng.

Ngược lại, doanh thu tài chính, chủ yếu là từ lãi tiền gửi lên đến 171,9 tỷ đồng, gấp 5,56 lần chi phí tài chính.

Lợi nhuận từ hoạt động tài chính đóng góp đáng kể vào tổng lợi nhuận hợp nhất của Tổng công ty.

Với quyết tâm hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch, tính đến hết năm 2019, nộp ngân sách Nhà nước của Habeco ước đạt 4.888,63 tỷ đồng.

Sau những kết quả khả quan ghi nhận trong năm 2019, cơ cấu tài chính vững mạnh, dòng tiền tốt cùng với vị thế đầu ngành và thương hiệu được người tiêu dùng tin cậy chính là nền tảng vững chắc để Habeco có thể kỳ vọng tiếp tục đạt được những kết quả kinh doanh khả quan trong niên độ mới.

Doanh nghiệp Việt cần ‘cấp cứu’

Sau du lịch, hàng không điêu đứng, dệt may, da giày, điện tử… cũng đang gồng mình với virus corona, khẩn chờ các gói giải cứu từ Chính phủ.

Chị Minh (Đống Đa, Hà Nội) vừa gọi điện hủy 3 phòng khách sạn tại Đà Lạt nơi chị cùng nhóm bạn dự định sẽ đi vào cuối tuần này. Dịch nCoV khiến kế hoạch lùi vô thời hạn.

Chị chỉ là một trong 10.000 khách đã hủy phòng loại 3-5 sao ở Đà Lạt trong tháng 2, theo số liệu mới nhất của Sở Văn hóa Thể thao & Du Lịch Lâm Đồng. Số này cũng chưa tính đủ các loại phòng bị hủy ở những khách sạn từ 1-2 sao, homestay, khách sạn và nhà nghỉ bình dân… Không riêng Đà Lạt, hàng loạt điểm du lịch khác, đặc biệt Nha Trang – nơi phụ thuộc nhiều khách Trung Quốc –  cũng đang gồng mình với dịch nCoV. 

Một cửa hàng chuyên phục vụ khách Trung Quốc ở Nha Trang đóng cửa. Ảnh: Xuân Ngọc
Một cửa hàng chuyên phục vụ khách Trung Quốc ở Nha Trang đóng cửa. Ảnh: Xuân Ngọc

Doanh nghiệp vận tải, các đơn vị kinh doanh tại các điểm du lịch cũng chịu cảnh tương tự. Trong tháng Giêng, mỗi chiếc xe loại 16 và 29 chỗ của Công ty Nguyên Phát thường hoạt động hết công suất, mang về doanh thu vài triệu mỗi ngày thì nay nằm đắp chiếu trong bãi đỗ, nhân viên ngồi chơi. Các hợp đồng thường xuyên là đưa đón học sinh cũng chưa có doanh thu do các trường vẫn nghỉ học. Trong khi đó chi phí vận hành mỗi tháng không dưới nửa tỷ đồng.Lưu trú – khách sạn chỉ là một góc nhỏ trong nhiều hoạt động của ngành công nghiệp không khói. 

Theo tính toán bước đầu của Hội đồng tư vấn du lịch quốc gia (TAB), ngành du lịch, trong quý I có thể thiệt hại 7 tỷ USD và nếu kéo dài tới quý II, mức độ thiệt hại có thể vượt 15 tỷ USD.

Ông Trần Trọng Kiên, Chủ tịch TAB và cũng đang là HĐQT Tập đoàn Thiên Minh còn đánh giá, một số ngành, nghề có thể bị ảnh hưởng từ 6-12 tháng với mức tổn thất lớn.

Hàng không cũng là ngành bị ảnh hưởng lập tức bởi nCoV. Tổng giám đốc Vietnam Airlines Dương Trí Thành nói việc tạm dừng các chuyến bay của hãng đến/đi từ Trung Quốc sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến 70.000 du khách di chuyển mỗi tháng giữa hai quốc gia, chưa kể khách nối chuyến qua Trung Quốc. Chưa kể, để phòng ngừa dịch, hãng phải thay đổi rất nhiều quy trình, dịch vụ từ mặt đất đến trên không, gây tốn kém chi phí.

“Nếu thị trường phục hồi vào tháng 7/2020, tổng thiệt hại tài chính do virus corona có thể gây ra cho hãng lên tới 196 triệu USD”, ông Thành giả định.

Vận chuyển hàng cứu trợ lên chuyến bay đón công dân Việt từ Vũ Hán về nước. Ảnh: VNA.
Vận chuyển hàng cứu trợ lên chuyến bay đón công dân Việt từ Vũ Hán về nước. Ảnh: VNA.

Ông Nguyễn Xuân Dương – Chủ tịch HĐQT Công ty May Hưng Yên nói chỉ cầm cự được nguyên liệu đến cuối tháng 2. Lượng nguyên liệu thiếu hụt cho sản xuất tương đương nửa tháng chạy máy. Và nửa tháng đó, người lao động vẫn đi làm nhưng không ra sản phẩm, ông vẫn phải trả lương, bảo hiểm xã hội. Chưa kể, nếu không kịp giao hàng còn có thể bị đối tác hủy. Ông Dương ước tính, tổng mức thiệt hại có thể lên tới hàng chục triệu USD. Nhiều ngành nghề khác như dệt may, da giày, điện tử, nội thất… có nguyên liệu phụ thuộc thị trường Trung Quốc cũng sắp cạn nguyên liệu. Lãnh đạo Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cho biết, nhiều doanh nghiệp dệt may “chỉ đủ nguyên liệu cơ bản sản xuất trong một tháng nữa” và nguy cơ bị đình trệ sản xuất nếu không có nguồn thay thế. 

Một nhà máy dệt may tại Thái Nguyên. Ảnh: Ngọc Thành
Một nhà máy dệt may tại Thái Nguyên. Ảnh: Ngọc Thành

Ông Trương Văn Cẩm, Phó chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam cũng cảnh báo nếu sau tháng 3, doanh nghiệp trong ngành vẫn thiếu nguyên liệu thì nhiều đơn vị sẽ nguy cơ đóng cửa, người lao động mất việc.”Có những khách hàng họ chỉ đồng ý gia hạn thêm một tuần, nếu hàng trễ hẹn 3 tuần là họ không nhận nữa. Lúc đó chỉ còn cách xếp hàng vào kho”, ông Dương nêu thách thức.

“Ông lớn” FDI cũng lo đình trệ sản xuất, kinh doanh trong ngắn hạn. Theo Báo cáo của Bộ Kế hoạch & Đầu tư gửi Chính phủ, LG sẽ không có nguyên liệu đầu vào cho sản xuất kinh doanh nếu dịch nCoV không được ngăn trong vòng 2 tuần tới. Hàng trăm container nhập khẩu nguyên liệu đang bị ách tắc tại Cửa khẩu Lạng Sơn, nếu không được thông quan có thể giảm tới 50% doanh số của Samsung trong năm 2020. Còn Formosa cho hay, không thể nhập khẩu nguyên liệu thép từ Trung Quốc và việc hàng nghìn lao động Trung Quốc làm việc tại dự án Formosa phải sau ngày 15/2 mới được phép nhập cảnh vào Việt Nam đang ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp này. 

Trước tình huống cấp bách này, các hiệp hội và nhiều doanh nghiệp cho biết họ cần được “cấp cứu” khẩn từ Chính phủ. Dự kiến hôm nay (12/2), Chính phủ sẽ có cuộc họp để bàn phương án hỗ trợ các doanh nghiệp.

Theo khảo sát nhanh của Ban IV các doanh nghiệp kỳ vọng cơ quan quản lý hỗ trợ để duy trì dòng tiền kinh doanh, tái cơ cấu nợ, mở rộng thị trường. Trong đó, một số biện pháp cần là các gói kích cầu như giảm thuế, cho phép chậm trả hoặc không phạt đối với các doanh nghiệp chưa nộp thuế sau dịch khoảng 12 tháng. Cùng với đó là các biện pháp giãn nợ, tái cấu trúc nợ, ưu đãi vay…

Hiện Bộ Kế hoạch & Đầu tư đã xây dựng dự thảo kịch bản ứng phó với những tác động của dịch nCoV tới nền kinh tế Việt Nam và sẽ báo cáo Chính phủ vào ngày 12/2. Trong đó, các giải pháp được ưu tiên bao gồm tái cơ cấu, giãn nợ, miễn – giảm thuế, hỗ trợ lao động và doanh nghiệp khi dừng sản xuất… 

Theo tính toán của lãnh đạo bộ này, trong tháng 2 hiện chưa nảy sinh các vấn đề lớn, song nếu kéo sang tháng 3/2020, mức độ ảnh hưởng sẽ phức tạp từ góc độ sản xuất, người lao động cho đến thu ngân sách…

Hoài Thu – Nguyễn Hà

Thượng đỉnh Liên minh châu Phi: Lắng tiếng súng, cùng vươn xa

TGVN. Trong bối cảnh chiến tranh, xung đột tôn giáo và sắc tộc chưa có dấu hiệu thuyên giảm tại châu Phi, đây rõ ràng là mục tiêu tham vọng, song không bất khả thi. Bình luận của Thế giới & Việt Nam.

Lễ khai mạc thượng đỉnh lần thứ 33 của AU tại thủ đô Addis Abbas của Ethiopia
Lễ khai mạc thượng đỉnh lần thứ 33 của AU tại thủ đô Addis Abbas của Ethiopia. (Nguồn: Anadolu Agency)

Ngày 9–10/2, Hội nghị Thượng đỉnh Liên minh châu Phi (AU) lần thứ 33 đã diễn ra tại Addis Abbas, Ethiopia. Với chủ đề “Im tiếng súng: Tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của châu Phi”, Chủ tịch AU năm 2020 Nam Phi cùng các quốc gia thành viên đã thể hiện quyết tâm chấm dứt bạo lực lan rộng và kéo dài nhiều thập kỷ tại lục địa này.

Khẩu ngữ này không mới khi từng xuất hiện trong tuyên bố kỷ niệm 50 năm của AU năm 2013, đồng thời là dự án hàng đầu của Chương trình nghị sự năm 2063, với kế hoạch chi tiết về xây dựng một châu Phi thịnh vượng và hòa bình. Trong 7 năm qua, AU đã nỗ lực thực hiện mục tiêu và đạt được kết quả nhất định tại Cộng hòa Trung Phi và Sudan. Tuy nhiên, Libya, Nam Sudan hay khu vực rìa Sahara tới Mozambique vẫn chìm trong khói lửa. Do đó, ưu tiên hàng đầu của Thượng đỉnh là thảo luận biện pháp chấm dứt xung đột bạo lực tại các khu vực này.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Ủy ban châu Phi Moussa Faki đã đề cập những thách thức đối với an ninh châu lục, đặc biệt là chủ nghĩa khủng bố, xung đột sắc tộc và khủng hoảng chính trị, đồng thời phản đối Kế hoạch Hòa bình Trung Đông về Israel – Palestine được chuẩn bị mà không tham vấn phía Palestine, cho đây là hành động vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc.

Tương tự, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres khẳng định các quốc gia châu Phi đang đối mặt với nhiều thách thức “phức tạp, đa chiều và sâu rộng”, song tin tưởng rằng phản ứng “tập thể, bao trùm và nhịp nhàng” của cộng đồng quốc tế sẽ thúc đẩy động lực để châu Phi tiếp tục phát triển.

Theo đó, AU có thể cân nhắc xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán, đối thoại, dựa trên thành công đã đạt được tại Cộng hòa Trung Phi và Nam Sudan. Tuy nhiên, đây là bài toán không hề đơn giản vì ba yếu tố sau.

Thứ nhất, xung đột tại châu Phi, như ông Guterres đã nhận định là “phức tạp, đa chiều và sâu rộng”, đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau như cạnh tranh chính trị, khác biệt sắc tộc hay tôn giáo. Như vậy, giải pháp cho các xung đột này chắc chắn không giống nhau và đòi hỏi cơ chế giải quyết tranh chấp linh hoạt, mềm mỏng và có thể thay đổi theo từng trường hợp.

Thứ hai, nhiều xung đột tại châu Phi chịu sự chi phối của các bên thứ ba. Xung đột “nội bộ” tại Libya, trên thực tế là giao tranh giữa Quân đội miền Đông Libya (LNA) do Nga, Ai Cập, Saudi Arabia hậu thuẫn và Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNA) được Liên hợp quốc, Thổ Nhĩ Kỳ bảo trợ. Một giải pháp hòa bình không đáp ứng được quyền lợi của tất cả các bên sẽ khó thành công và khiến tình hình phức tạp hơn.

Thứ ba, cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán, đối thoại là vô cùng quan trọng, nhưng cần đi kèm với thỏa thuận liên quan về thiết lập ổn định chính trị, tái cấu trúc kinh tế, duy trì trật tự xã hội, hòa bình và tăng trưởng bền vững. Tại nhiều khu vực ở châu Phi, xung đột đã bùng phát trở lại sau khi hiệp ước hòa bình được ký kết, bởi các bên không tìm được tiếng nói chung trong quá trình hòa giải, khắc phục hậu quả sau chiến tranh; các chính sách phát triển kinh tế, ổn định xã hội, xóa bỏ phân biệt sắc tộc không hiệu quả, khiến người dân dễ bị lôi kéo bởi các phiến quân.

Thiết lập, duy trì môi trường hòa bình, ổn định nhằm phục vụ phát triển chưa bao giờ là nhiệm vụ dễ dàng với bất kỳ quốc gia nào. Cân nhắc các yếu tố nêu trên, đưa ra cơ chế giải quyết tranh chấp linh hoạt, bao trùm và cụ thể với xung đột hiện nay tại khu vực, tất cả vì một châu Phi lắng tiếng súng, cùng vươn xa là mục tiêu tham vọng, song không hề bất khả thi của AU thời gian tới.

Lưu Huỳnh

Bình luận. Căng thẳng Mỹ – Iran: Ba “bước hụt” khiến Iran lâm thế khó

TGVN. Sai lầm chết người trong căng thẳng Mỹ – Iran có thể đẩy Tehran rơi vào tình thế chính trị khó khăn hơn bao giờ hết. Vậy những “bước hụt” đó là gì? Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.

Sĩ quan cảnh sát đứng bảo vệ hiện trường vụ máy bay Ukraine bị rơi ở Shahedshahr
Sĩ quan cảnh sát đứng bảo vệ hiện trường vụ máy bay Ukraine bị rơi ở Shahedshahr, phía Tây Nam thủ đô Tehran, Iran, ngày 8/1. (Nguồn: Reuters)

Khi bắn nhầm nguy hơn bỏ sót

Đầu tiên, lầm tưởng máy bay Mỹ xâm nhập không phận, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã vô tình bắn rơi máy bay chở khách PS752 của Ukraine hôm 8/1, khiến toàn bộ 176 người thiệt mạng, trong đó có công dân Iran, Ukraine, Canada, Anh, Afghanistan…

Ba ngày sau, Tư lệnh lực lượng hàng không vũ trụ thuộc IRGC, Thiếu tướng Amir Ali Hajizadeh đã xin lỗi, nhận hoàn toàn trách nhiệm liên quan. “Tôi ước có thể chết đi khi nghe tin về tai nạn máy bay”, ông nói. Tổng thống Iran Hassan Rouhani thừa nhận vụ bắn nhầm là “bi kịch khủng khiếp và sai lầm không thể tha thứ”. Lãnh đạo Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đã gửi lời chia buồn sâu sắc tới tới gia đình các nạn nhân.

Nhầm lẫn này đã đẩy Iran vào tình thế khó khăn, khi phải đối mặt với chỉ trích từ nhiều quốc gia. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã yêu cầu Iran điều tra toàn diện và bồi thường cho gia đình nạn nhân. Nhẹ nhàng hơn, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Nga Konstantin Kosachev cho rằng đây là “thảm kịch” và kêu gọi các bên không leo thang căng thẳng.

Đáng ngại hơn, lần hiếm hoi trong lịch sử hơn 40 năm thành lập nền Cộng hòa Hồi giáo Iran, người dân đã đặt câu hỏi về vai trò của Lãnh đạo Tối cao khi Chính phủ phản ứng chậm, thậm chí có ý trì hoãn nhận trách nhiệm.

Ngày 12/1, một bộ phận người dân đã xuống đường tuần hành tại Tehran và nhiều thành phố lớn, kêu gọi ông Ali Khamenei từ chức. Vai trò của Lãnh đạo Tối cao trong Cộng hòa Hồi giáo Iran là tuyệt đối và hoạt động trên, dù không thể làm lung lay nền tảng vững chắc ấy, có thể khơi mào cho phong trào chống Chính phủ.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đổ thêm dầu vào lửa khi liên tục đăng những dòng Tweet bằng tiếng Ba Tư, cổ vũ người dân Iran. Điều chỉnh chính sách kích động biểu tình bạo loạn, đòi hỏi các thay đổi chính trị là xu hướng nổi bật năm 2019 và dự kiến sẽ tiếp diễn trong năm 2020; Iran rõ ràng không muốn trở thành một “nạn nhân” khác của làn sóng này.

Người dân Iran giận dữ xuống đường tại Thủ đô Tehran
Người dân Iran giận dữ xuống đường tại Thủ đô Tehran hôm 11/1. (Nguồn: Getty Images)

Khó càng thêm khó

Thứ hai, “dậu đổ bìm leo” – “bước hụt” đầu tiên đã kéo theo sai lầm khác khi ngày 11/1, cảnh sát Iran đã “bắt nhầm” Đại sứ Anh tại Iran Rob Macaire với tư cách “một người nước ngoài chưa rõ danh tính tại một cuộc tụ tập trái phép”, khẳng định ông đã được tự do 15 phút sau khi xác nhận danh tính.

Về phần mình, ông Rob Macaire phủ nhận tham gia biểu tình tại lễ tưởng niệm nạn nhân trong vụ tai nạn máy bay, đồng thời cho biết đã bị bắt giữ 30 phút sau khi rời khu vực trên.

Một lần nữa, Iran đã mắc sai lầm khi vô tình vi phạm nguyên tắc miễn trừ ngoại giao, cụ thể trong Điều 29, Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao năm 1961: “Quan chức ngoại giao không thể bị bắt hay giam giữ. Họ được miễn trừ truy tố dân sự hay hình sự, dù quốc gia chủ quản của họ có thể hủy quyền này theo Điều 32”.

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tiên Iran vi phạm điều khoản này khi trước đó, nước này đã hợp tác cùng Đơn vị Huy động Nhân dân (PMU) tấn công Đại sứ quán Mỹ tại Iraq thời gian qua. Sai lầm này đã khiến Iran chịu chỉ trích mạnh mẽ, đồng thời làm chiến lược tận dụng áp lực cộng đồng quốc tế để hạ nhiệt căng thẳng, khiến Mỹ nhượng bộ của phe chủ hòa tại Iran khó thành hơn.

Đại sứ Anh tại Iran Rob Macaire
Đại sứ Anh tại Iran Rob Macaire. (Nguồn: Iran Press)

Mượn tay không còn hay

Thứ ba, Iran tiếp tục các hoạt động tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ, mượn tay lực lượng dân quân. Ngày 12/1, căn cứ Al Balad của Iraq, nơi đồn trú của chuyên gia, cố vấn Mỹ và công ty phụ trách bảo trì máy bay chiến đấu F-16, đã bị tấn công bởi 8 quả tên lửa Katyusha, khiến ít nhất 4 binh lính Iraq bị thương. Tuy nhiên, phía Mỹ không ghi nhận thiệt hại về người, khi đã điều động phần lớn lực lượng ra khỏi khu vực có thể nằm trong tầm công kích của Iran.

Được sử dụng trong nhiều xung đột lớn như Thế chiến II, Chiến tranh Triều Tiên tới Chiến tranh Việt Nam, tên lửa Katyusha phù hợp với tác chiến du kích khi giá rẻ, dễ sản xuất và sử dụng, xuất hiện gần đây nhất tại các cuộc công kích vào Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad. Do đó, nhiều khả năng dưới sự chỉ đạo và hỗ trợ vũ khí của Iran, PMU đã tấn công Al Balad.

Như vậy, sau khi trực tiếp công kích căn cứ đồn trú lính Mỹ tại Iraq bằng tên lửa đạn đạo, Tehran đã trở lại với chiến thuật mượn tay PMU để gây rối Washington. Tuy nhiên, khi vai trò Iran trong chiến dịch tấn công Mỹ đã rõ, việc núp bóng PMU không còn hiệu quả. Quan trọng hơn, cuộc tấn công diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump có xu hướng “khi xong xuôi tất cả lại về”, chấm dứt hoạt động quân sự sau vụ ám sát Tướng Qassem Soleimani của IRGC, quay về với cấm vận. Khi ấy, hành động liều lĩnh của Iran có thể khiến ông Trump xem xét tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông, bởi cách tiếp cận hòa hoãn hiện tại đang không được lòng dân Mỹ.

Theo khảo sát CNN ngày 10-11/1, 56% cử tri không đồng tình với cách xử lý quan hệ Iran của ông Tổng thống; 52% cử tri cho rằng việc ám sát Tướng Soleimani đã khiến nước Mỹ kém an toàn hơn; 94% đảng Dân chủ và 52% đảng Cộng hòa quan ngại về khả năng mở rộng xung đột.

Như vậy, những “bước hụt” kể trên đang khiến Iran đối mặt tình thế khó khăn, với khả năng bị cô lập về chính trị hiện hữu hơn bao giờ hết. Thực tế này sẽ đòi hỏi chính quyền Iran, đặc biệt là Lãnh đạo Tối cao Ali Khamenei có bước đi hợp lý nhằm hóa giải tình hình, thể hiện khả năng lãnh đạo, đập tan những hoài nghi và củng cố vị thế “ông lớn” tại khu vực Trung Đông.

Khẩn trương thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam

đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam
Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam. (Ảnh minh họa)

Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng vừa có ý kiến về chủ trương xây dựng đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Chiều 11/2, Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng về chủ trương xây dựng đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Theo đó, Phó Thủ tướng giao Hội đồng thẩm định Nhà nước dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam khẩn trương thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam theo đúng quy định pháp luật.

  • Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam: Cần nhưng phải nghiên cứu kỹ các phương án

Trên cơ sở ý kiến thẩm định của Hội đồng thẩm định Nhà nước, Bộ Giao thông vận tải cập nhật, hoàn chỉnh dự thảo tờ trình của Ban Cán sự Đảng Chính phủ trình Bộ Chính trị về chủ trương xây dựng đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam và tổng kết 10 năm thực hiện kết luận số 27-KL/TW ngày 17/8/2008 của Bộ Chính trị về chiến lược phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 1/5/2020.

Theo đề xuất của Bộ Giao thông Vận tải năm 2018, Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam dài 1.559 km chạy dọc hành lang Bắc – Nam, nối Hà Nội và TP.HCM.

Tốc độ thiết kế đoàn tàu 350 km/h, tốc độ khai thác 320 km/h; được xây dựng để khai thác riêng tàu chở khách. Thời gian chạy tàu từ Hà Nội – TP.HCM là 5 giờ 20 phút (nếu không dừng ở một số ga) và 6 giờ 55 phút nếu dừng ở tất cả ga.

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 1,3 triệu tỷ đồng (58,7 tỷ USD). Giai đoạn 1 dự kiến năm 2020-2032 (tổng vốn 24,7 tỷ USD). Giai đoạn 2 dự kiến năm 2032-2050 (tổng vốn 34 tỷ USD).

Trong đó, ngân sách bỏ ra 80% tổng vốn đầu tư hạ tầng, kêu gọi tư nhân đầu tư bằng 20% tổng vốn vào đầu máy toa xe và nhà ga để khai thác thu hồi vốn. Tuy nhiên, năm 2019, trong văn bản gửi Thủ tướng, Bộ Kế hoạch Đầu tư đề xuất xây dựng đường sắt cao tốc Bắc Nam với tổng vốn đầu tư chỉ 26 tỷ USD; tốc độ 200 km/h.

Chuyện phế truất Tổng thống Mỹ Donald Trump: Cùng kết cục, khác tác động

TGVN. Chuyện luận tội nhằm phế truất Tổng thống Mỹ Donald Trump đến hồi kết. Tác động của kết cục này ra sao đối với ông Trump, với các đảng phái và chính trị nước Mỹ? Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.

Kết cục lần phế truất tổng thống này vì thế sẽ làm cho nước Mỹ thay đổi nhiều hơn và sâu sắc hơn cả hai lần còn lại trong quá khứ

Kết cục lần phế truất tổng thống này vì thế sẽ làm cho nước Mỹ thay đổi nhiều hơn và sâu sắc hơn cả hai lần còn lại trong quá khứ. (Ảnh minh họa. Nguồn: Caglecartoons.com)

Trong lịch sử nước Mỹ đến nay, tính gộp cả trường hợp hiện tại với ông Donald Trump, mới xảy ra có 3 lần Tổng thống bị Quốc hội luận tội phế truất. Cả ba lần đều đưa lại kết cục như nhau là chẳng có tổng thống nào bị phế truất cả. Họ đều thoát tội nhưng không tránh khỏi tai tiếng, thậm chí cả ô danh.

Nhưng lần thứ ba này không giống như hai lần trước và vì thế, tác động, hậu quả và hệ luỵ của nó cũng khác trước trên mọi phương diện. Lần này, phe đảng Cộng hoà trong thượng viện ngăn cản việc thẩm vấn nhân chứng và không hề giấu giếm chủ ý chính là nhanh chóng kết thúc vụ việc chứ không phải là tìm ra sự thật, bảo vệ ông Trump bằng mọi giá và với mọi cách chứ không phải vì sự thật.

Khác với hai lần trước, mục đích và cách xử lý như trên của phe đảng Cộng hoà đã tạo ra hai tiền lệ rất tai hại đối với nền dân chủ ở Mỹ là dùng đa số trong Quốc hội để vô hiệu hoá công cụ “Quốc hội phế truất Tổng thống” và dung chấp Tổng thống đương nhiệm không ngần ngại đi quá phạm vi quyền hạn mà Hiến pháp cho phép trong cầm quyền ở Mỹ.

Thượng viện Mỹ đã tự đánh mất vai trò quyết định nhất trong việc thực thi cơ chế kiểm soát quyền lực “Checks and Balances” ở nước Mỹ. Chính trường và nội bộ xã hội nước Mỹ sẽ bị phân rẽ còn sâu sắc hơn nữa. Bầu không khí chính trị càng thêm bất lợi cho sự hợp tác giữa các đảng phái chính trị và cho sự ổn định xã hội ở nước Mỹ trong thời gian tới.

Kết cục lần phế truất tổng thống này, vì thế sẽ làm cho nước Mỹ thay đổi nhiều hơn và sâu sắc hơn cả hai lần trước.

Ông Trump đã thành công với việc biến đảng Cộng hoà chẳng khác gì thành đảng chính trị của riêng mình. Như thế rất có lợi cho người này trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới ở nước Mỹ, nhưng sẽ không hẳn tự khắc cũng như vậy đối với đảng Cộng hoà.

Phe đảng Dân chủ thua nhưng cũng vớt vát được khi cũng khiến bộ phận không nhỏ cử tri ở Mỹ phải nhìn nhận ông Trump và đảng Cộng hoà khác trước và thể hiện thái độ mới ấy qua lá phiếu bầu trong các cuộc bầu cử tới.

Hai người từng bị luận tội trước đây thì không nhưng ông Trump thì lại phải trực diện với việc số phận chính trị do cử tri định đoạt và cử tri ở Mỹ không phải ai cũng đều như 52 vị dân biểu của đảng Cộng hoà vừa giải cứu ông Trump.

Dịch virus corona: Ba suy ngẫm từ đại dịch

TGVN. Ngay hai tháng đầu năm 2020, đại dịch viêm phổi do virus corona đặt ra vô số thách thức lớn với các quốc gia, song cũng để lại  nhiều điều đáng suy ngẫm. Bình luận của Thế giới & Việt Nam.

Virus Corona
Ảnh minh họa của Virus Corona (2019-nCoV). (Nguồn: AP)

“Virus corona” là từ khóa được nhiều người tìm kiếm trên mạng nhất thời gian qua, khi mà mức độ lây lan, tầm ảnh hưởng của đại dịch này đã đạt mức toàn cầu. Tính đến 13h30 ngày 3/2, đã có 17.390 người mắc virus corona (2019-nCov), riêng Trung Quốc, quốc gia bùng phát dịch, chiếm 17.205 người. Trong 362 người tử vong, Trung Quốc chiếm 361 trường hợp, Philippines 1 trường hợp. Tổng số bệnh nhân bên ngoài lục địa Trung Quốc là 185, Việt Nam có 8 trường hợp.

Do đó, thông tin về đại dịch này, từ nguyên nhân, triệu chứng bệnh, cách nhận biết, phương pháp điều trị, tới tác động về mặt chính trị kinh tế, đời sống xã hội đã phủ sóng truyền thông trong nước và quốc tế, từ báo giấy, truyền hình, báo điện tử và mạng xã hội. Tuy nhiên, dịch viêm phổi lần này không chỉ đem đến virus corona gieo rắc nỗi kinh hoàng, mà còn để lại ba điều đáng suy ngẫm.

Sẵn sàng trước biến động

Thứ nhất, các vấn đề an ninh phi truyền thống, điển hình là dịch viêm phổi virus corona, tiếp tục diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp tới mọi mặt đời sống chính trị xã hội của khu vực và thế giới. Bùng phát ở Trung Quốc, song hệ lụy đến từ dịch viêm phổi virus corona là toàn cầu, tác động tới quan hệ chính trị, hoạt động kinh tế hay đời sống xã hội của tất cả quốc gia, đặc biệt là láng giềng của cường quốc châu Á, trong đó có Việt Nam.

Năm 2019 chứng kiến sự trỗi dậy của các vấn đề an ninh phi truyền thống như khủng bố toàn cầu, dịch tả lợn châu Phi tại Trung Quốc và Việt Nam, cháy rừng tại Indonesia, Brazil, Australia và các thách thức an ninh từ mạng xã hội, mạng 5G… Năm 2020, tần suất của chúng dự kiến sẽ dày hơn, với mức độ nghiêm trọng hơn. Dịch viêm phổi virus corona là chỉ dấu để thế giới sẵn sàng trước những biến động đó.

Cứu người, cứu mình

Thứ hai, đối phó hệ lụy toàn cầu đòi hỏi giải pháp toàn cầu và bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào, dù là cường quốc như Trung Quốc hay Mỹ, không thể tự giải quyết. Sau giai đoạn đầu bỡ ngỡ, nhiều quốc gia khác đã nhanh chóng phối hợp cùng Trung Quốc, nỗ lực kiểm soát dịch bệnh. Hơn ai hết, họ hiểu rằng bên cạnh việc “tối lửa tắt đèn có nhau”, giúp đỡ Trung Quốc là cứu lấy chính mình.

“Ngoại giao virus corona” được triển khai mạnh mẽ: Nhật Bản, Đức, Việt Nam, EU, UNICEF… đã tích cực hỗ trợ Trung Quốc dập dịch viêm phổi virus corona. Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã sớm cung cấp hàng cứu trợ cho Trung Quốc trị giá 11,7 triệu USD. Đức đã chuyển 10.000 bộ trang phục bảo hộ y tế tới thành phố Vũ Hán để hỗ trợ lực lượng chức năng nước này trong quá trình triển khai, ứng phó với dịch. Sau nhiều lần bị từ chối, các nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm Ngăn ngừa và Kiểm soát dịch bệnh Mỹ (CDC) đã được phía Trung Quốc cho phép tham gia đội điều tra quốc tế về dịch tại Vũ Hán. Ngày 31/1, Đảng và Nhà nước Việt Nam quyết định viện trợ bằng hàng hóa vật dụng y tế trị giá khoảng 0,5 triệu USD để chia sẻ với Chính phủ và nhân dân Trung Quốc.

Có thể thấy, hợp tác song phương và đa phương nhằm chống lại thách thức an ninh phi truyền thống sẽ là lĩnh vực được các nước chú trọng thời gian tới.

Vượt khó trước mắt, ứng phó tương lai

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, cùng Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Bí thư Ban Cán sự Đảng Bộ Y tế Vũ Đức Đam đã chủ trì nhiều cuộc họp khẩn nhằm đánh giá tình hình, vạch rõ phương hướng chống và dập dịch. (Ảnh: VGP/Quang Hiếu)

Thứ ba, dịch viêm phổi virus corona là bài kiểm tra thực sự với năng lực điều hành, phản ứng nhanh của chính phủ và nền y tế dự phòng của các quốc gia. Đến thời điểm hiện tại, dịch viêm phổi virus corona tại Việt Nam được kiểm soát chặt chẽ với liên tục nhiều quyết sách.

Kết quả bước đầu trên có được là nhờ: sự chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc và Phó Thủ tướng kiêm Bí thư Ban Cán sự Đảng Bộ Y tế Vũ Đức Đam, sự chủ động vào cuộc của toàn bộ hệ thống chính trị, các Bộ/ngành địa phương và người dân: các buổi họp khẩn được duy trì thường xuyên ngay khi virus corona được phát hiện nhằm vạch rõ phương hướng chống, dập dịch, trấn an người dân, bình ổn thị trường nhu yếu phẩm cần thiết; kiên quyết xử lý cá nhân, tổ chức lợi dụng tình hình để trục lợi, gây mất ổn định; thực hiện truyền thông tích cực và chủ động đến tận từng người dân…

Sau dịch Hội chứng Hô hấp Cấp tính Nặng (SARS) năm 2003, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Y tế đã chủ động nâng cao chất lượng nền y tế dự phòng khi bồi dưỡng hàng nghìn cán bộ, y bác sỹ thông qua các chương trình liên thông, đào tạo nước ngoài; xây dựng, mở rộng cơ sở hạ tầng phục vụ công tác phòng, chống và dập dịch.

Sự kết hợp của hai yếu tố này lý giải tại sao Việt Nam đã bước đầu kiểm soát được dịch: 3/8 bệnh nhân dương tính với virus đã được điều trị khỏi. Đáng chú ý, 7/8 trường hợp nhiễm virus do di chuyển từ tâm dịch Vũ Hán, chỉ 1 trường nhiễm virus do tiếp xúc với một trường hợp trên tại Việt Nam. Trong 92 trường hợp nghi nhiễm, 65 trường hợp âm tính, 27 trường hợp đang cách ly, theo dõi chặt chẽ.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là kết quả ban đầu. Dịch viêm phổi virus corona đang vào giai đoạn cao điểm và tất cả quốc gia, trong đó có Việt Nam, cần chủ động nhanh nhạy nắm bắt tình hình để ứng phó kịp thời.

Tận dụng kinh nghiệm, mở rộng hợp tác đa quốc gia, đi kèm với cải thiện năng lực điều hành, đối phó khẩn cấp sẽ là chìa khóa để Việt Nam cùng thế giới chung tay đẩy lùi dịch viêm phổi virus corona nói riêng và thách thức an ninh phi truyền thống nói chung thời gian tới.

Kế hoạch Hòa bình Trung Đông: Thoả thuận thế kỷ hay vị kỷ?

TGVN. Một phần “Thỏa thuận thế kỷ” được công bố ngày 28/1 cho thấy khó có thể mang lại bình yên sau nhiều thập kỷ sóng gió kéo dài giữa Israel và Palestine. Bình luận của Thế giới & Việt Nam.

Tổng thống Mỹ Donald Trump
Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố Kế hoạch Hòa bình Trung Đông cạnh Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 28/1. (Nguồn: AP)

Điểm mấu chốt trong khía cạnh chính trị của Kế hoạch Hòa bình Trung Đông dày 80 trang – được ví von là “Thoả thuận thế kỷ” – là giải pháp hai nhà nước cho Israel và Palestine: Nhà nước Palestine sẽ được thành lập với thủ đô là một số khu vực ở Đông Jerusalem, với nhiều điều kiện nghiêm ngặt kèm theo, trong khi đó Jerusalem vẫn là thủ đô “không thể tách rời của Israel”.

Theo Tổng thống Donald Trump, điều kiện trên chỉ được thực hiện một khi nhà nước Palestine tương lai cam kết “phi quân sự hóa” và công nhận chủ quyền của Israel đối với các khu định cư được xây dựng trên lãnh thổ chiếm đóng. Ông chủ Nhà Trắng cũng vẽ ra một viễn cảnh về “bình minh mới”, với khoản đầu tư 50 tỷ USD nhằm khôi phục nền kinh tế của Palestine.

Hai người cười, một kẻ khóc

Có 5 điểm đáng chú ý liên quan đến Kế hoạch này:

Thứ nhất, Kế hoạch đã khai tử Tiến trình Oslo: Hai Hiệp ước Hòa bình Oslo năm 1993 và 1995 từng được coi là khoảnh khắc lịch sử khi lần đầu tiên người Palestine công nhận nhà nước Israel, còn người Israel chấp nhận Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) đại diện cho người dân Palestine. Tuy nhiên, rạn nứt, đối đầu và căng thẳng, bạo lực trong quan hệ ngay sau đó, cùng Kế hoạch Hòa bình Trung Đông mới của Mỹ nhằm thiết lập một cục diện mới tại đây khiến tương lai của Hiệp ước Hòa bình Oslo mờ mịt hơn bao giờ hết.

Thứ hai, ngay từ đầu, Kế hoạch Hòa bình Trung Đông, mà tác giả chính là con rể của Tổng thống Trump, được thiết kế nhằm phục vụ mục tiêu tái tranh cử của Tổng thống Donald Trump. Nó lại vừa được công bố trong bối cảnh ông Trump đang vướng vào tiến trình luận tội và chỉ còn 9 tháng nữa là tới kỳ bầu cử Tổng thống năm 2020. Do đó, Kế hoạch này còn được cho là nhằm ít nhiều đánh lạc hướng dư luận khỏi tiến trình luận tội, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng người Mỹ gốc Do Thái, với tiềm lực tài chính và tầm ảnh hưởng chính trị lớn ở nước Mỹ.

Thứ ba, với Kế hoạch này, ông Donald Trump đã tạo ra một “khuôn khổ hoà bình Trung Đông” mà các đời Tổng thống sau khó có thể thay đổi. Mỹ đã tiến quá xa theo hướng thiên vị Israel. Theo Mỹ, Palestine cần phi quân sự hóa và công nhận chủ quyền Israel đối với các khu định cư trên lãnh thổ chiếm đóng, chỉ để đối lấy chủ quyền hạn chế với Đông Jerusalem, thánh địa của họ. Lập trường này sẽ khiến Mỹ khó nối lại quan hệ bình thường với Palestine, nhân tố then chốt trong triển khai thỏa thuận thế kỷ của ông Donald Trump. Đảo ngược Kế hoạch khi ấy sẽ đồng nghĩa với kéo lùi quan hệ Mỹ – Israel, trụ cột trong chính sách đối ngoại của Washington.

Thứ tư, Kế hoạch Hòa bình Trung Đông là trái đắng của Palestine. Người Palestine đang bị dồn vào chân tường và thỏa thuận thế kỷ giống dự thảo đầu hàng hơn là thỏa thuận bình đẳng. Chấp nhận kế hoạch, số phận của họ sẽ nằm trong tay Mỹ và Israel. Phủ quyết, Palestine vẫn phải đối mặt với các cuộc tấn công từ Israel. Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas đã chọn phương án thứ hai, khi từ chối đề xuất của Mỹ và khẳng định hy vọng của người Palestine không phải để bán.

Thứ năm, Kế hoạch Hòa bình Trung Đông là chiến thắng của Israel nói chung và ông Benjamin Netanyahu nói riêng, khi mang lại nhiều điều khoản vô cùng có lợi cho Tel Aviv, đồng thời củng cố vị thế của đương kim Thủ tướng trước những sóng gió trên chính trường trong nước. Thêm vào đó, Kế hoạch Hòa bình Trung Đông đã tạo lợi thế Israel trong những cuộc đàm phán tương lai với Palestine, khi Israel rồi sẽ chỉ chấp nhận những điều kiện mà vốn đã được Mỹ “đảm bảo” trong Kế hoạch Hoà bình vừa được công bố.

Chiến sự tại khu vực dải Gaza đang
Chiến sự tại khu vực dải Gaza đang tiếp diễn và nhiều khả năng sẽ leo thang sau khi Mỹ công bố Kế hoạch Hòa bình Trung Đông. (Nguồn: Getty Images)

Khi “kế hoạch hòa bình” châm ngòi xung đột

Xét những yếu tố kể trên, Kế hoạch Hòa bình Trung Đông của Tổng thống Donald Trump, thực ra không thể thực hiện được trên thực tế bởi sẽ phải đối mặt với rất nhiều trở lực lớn. Đầu tiên là sự phản kháng mạnh mẽ và quyết liệt của Palestine, nhân tố then chốt trong thực thi thỏa thuận, hay thái độ từ thế giới Arab, đặc biệt là Saudi Arabia, đồng minh thân thiết của Mỹ.

Ngoài ra, ông Trump chỉ còn 9 tháng tại nhiệm và chừng đó là quá ít để vượt qua trở lực, triển khai thỏa thuận được cho là mang tầm cỡ thế kỷ này. Thời gian còn lại của ông Netanyahu cũng không nhiều, khi ông vừa chính thức bị tòa án truy tố về tham nhũng, nhận hối lộ và gian dối vào ngày 28/1 và chỉ còn hơn một tháng là tới bầu cử tại Israel.

Như vậy, Kế hoạch Hòa bình Trung Đông do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất có xu hướng vị kỷ hơn là một thỏa thuận thế kỷ và nếu được triển khai, chỉ có thể đổ thêm dầu vào lửa, thổi bùng căng thẳng Israel – Palestine vốn đã rất “nóng”, trong một khu vực Trung Đông, luôn được coi là “chảo lửa” của xung đột.

Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương: Câu chuyện về đại dương

TGVN. Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ngày càng trở thành một ý niệm chính trị có ảnh hưởng đối với quan hệ quốc tế đương đại. Tuy nhiên, ý niệm đó không đơn thuần bắt nguồn từ tư duy chủ quan của các chiến lược gia, mà phản ánh những chuyển dịch quan trọng trong phân bổ quyền lực và tập hợp lực lượng quốc tế. 


khái niệm Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Dòng chảy của lịch sử

Nói cách khác, sự trỗi dậy của khái niệm Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cho thấy bàn cờ địa chính trị cũng như tư duy chiến lược của quốc tế đang đứng trước những thay đổi có tính thời đại.

Lịch sử cho thấy đại dương luôn là địa bàn tranh đấu quyết liệt của các cường quốc để định hình trật tự mới; ai kiểm soát và liên kết được các đại dương thì sẽ tận dụng được các kết nối được nguồn lực để vươn lên. Đế chế La Mã cổ đại thống trị châu Âu và Bắc Phi do kiểm soát được Địa Trung Hải. Thời kỳ đầu của lịch sử hiện đại, Anh thiết lập được hệ thống thuộc địa trên khắp toàn cầu do kiểm soát và kết nối được Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.

Sau Thế chiến II, hải quân Mỹ và Liên Xô cạnh tranh nhau trên khắp không gian Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, sau Chiến tranh Lạnh, Mỹ xưng bá do làm chủ được cả hai đại dương này. Khái niệm châu Á – Thái Bình Dương ra đời cuối thập niên 1980 phản ánh sự thắng thế của trật tự do Mỹ dẫn dắt dựa trên nền tảng thị trường tự do và toàn cầu hóa kinh tế. Trong trật tự đó, các đại dương đóng vai trò các huyết mạch thương mại, là nhân tố quan trọng tạo ra những kỳ tích kinh tế của các con hổ, con rồng Đông Á.

Sự trỗi dậy của cường quốc đại lục

Trung Quốc
Khác với các con rồng châu Á khác, Trung Quốc có ý đồ thiết lập hệ thống thứ bậc riêng do nước này đóng vai trò trung tâm. (Nguồn: Reuters)

Trung Quốc là động lực chính làm xói mòn trật tự thế giới do Mỹ lãnh đạo. Khác với các con rồng châu Á khác, Trung Quốc có ý đồ thiết lập hệ thống thứ bậc riêng do nước này đóng vai trò trung tâm. Đại hội 19 của Đảng Cộng sản Trung Quốc khẳng định sẽ “phấn đấu không mệt mỏi để thực hiện giấc mơ Trung Quốc phục hưng dân tộc Trung Hoa vĩ đại”, trở thành một siêu cường có khả năng cạnh tranh với Mỹ vào năm 2050.

Thông qua đòn bẩy là Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), Trung Quốc tạo ra các hàng lang kinh tế trên bộ để kết nối trung tâm với các khu vực ngoại vi, từng bước thiết lập thế đứng chân tại các vị trí trọng yếu trên tuyến hàng hải quan trọng kết nối châu Á, châu Phi và châu Âu. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, BRI không đơn thuần là sáng kiến kinh tế, mà là công cụ để định hình cấu trúc an ninh mới.

Quá trình Trung Quốc trỗi dậy phản ánh thế giới quan của cường quốc lục địa, lấy chia rẽ, kiểm soát, và thần phục là cách thức cơ bản để thiết lập ảnh hưởng. Các hợp tác kinh tế của Trung Quốc đều hàm ý chiến lược trong dài hạn, mở đường cho Trung Quốc hiện diện ở hầu hết các ngóc ngách của thế giới, các cơ sở hạ tầng mang tính lưỡng dụng, có thể phục vụ mục đích quân sự khi cần.

“Sự hội tụ của hai đại dương”

Nhật Bản là quốc gia đầu tiên nhận thức được áp lực đến từ sự trỗi dậy của Trung Quốc. Từ giữa thập niên đầu của thế kỷ XXI, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe nhắc đến “sự hội tụ của hai đại dương”, nhấn mạnh nhu cầu thúc đẩy liên kết chiến lược giữa Nhật Bản và Ấn Độ để đối phó với cục diện địa chiến lược mới. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, nhiều quốc gia trong khu vực coi trọng kết nối kinh tế hơn những lo ngại an ninh và địa chiến lược. Theo đó, cách tiếp cận của Nhật Bản không có được sự hưởng ứng của các quốc gia liên quan.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe nhắc đến “sự hội tụ của hai đại dương” từ giữa thập niên 2000. (Nguồn: Nikkei)

Sự trở lại của khái niệm Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương kể từ 2013 phản ánh những lo ngại ở Tokyo, Canberra và New Delhi về bất ổn ở Biển Đông và Biển Hoa Đông cũng như sự mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc ở Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, khái niệm chỉ thực sự được quan tâm ở cấp độ toàn cầu khi Tổng thống Donald Trump công bố “Tầm nhìn Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương” bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Đà Nẵng cuối năm 2017. Tuyên bố trên đánh dấu bước thay đổi căn bản trong tư duy và chính sách của Mỹ để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương có hai ý nghĩa. Thứ nhất, đó là “một không gian địa chính trị mới” nơi định hình tương lai chính trị thế giới. Dưới con mắt của nhiều nhà địa chính trị, ai có thể kiểm soát và kết nối Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương thì có khả năng thống trị thế giới. Lý do đơn giản các khu vực xung quanh hai đại dương này, châu Á, châu Phi, sẽ chiếm 80% dân số toàn cầu vào năm 2050 và là nơi tập trung của các nền kinh tế năng động nhất thế giới. Ấn Độ dự kiến sẽ tiếp bước Trung Quốc trở thành nền kinh tế lớn thứ ba thế giới vào năm 2030.

Thứ hai, khái niệm Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương phản ánh định hướng chiến lược quốc gia, là “chiếc mũ” để các nước xác định “bản sắc” phục vụ mục đích lôi kéo, tập hợp lực lượng. Dù định nghĩa và xác định nội hàm của khái niệm này khác nhau, Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ đã thực sự gia tăng hợp tác ở các cấp độ khác nhau để “cân bằng lại” ảnh hưởng đang gia tăng của Trung Quốc trên lục địa châu Á, Ấn Độ Dương, Nam Thái Bình Dương. Mặc dù nhóm Bộ Tứ không liên quan đến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nhưng nó phần nào phản ánh sự hội tụ của các lợi ích chiến lược.

Biển Đông trong vòng xoáy địa chính trị

Án ngữ nhiều tuyến vận biển quan trọng kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương và cũng là “cửa ngõ” của lục địa châu Á đi ra hai đại dương, Biển Đông trở thành nơi giao thoa của nhiều lợi ích chiến lược. Theo đó, không quá khó hiểu khi khu vực này trở thành trọng điểm trong chiến lược của nhiều nước lớn, nơi hội tụ nhiều mâu thuẫn địa chính trị của thế giới khi cán cân quyền lực dịch chuyển.

Trong hơn một thập kỷ qua, nguy cơ xung đột trên Biển Đông gia tăng, lòng tin chiến lược giữa quốc gia trong khu vực giảm sút nghiêm trọng do tư duy địa chính trị chi phối chính sách của các nước lớn. Căng thẳng bắt nguồn từ việc Trung Quốc đẩy mạnh quân sự hóa, gia tăng sử dụng sức mạnh để chèn ép các bên tranh chấp khác, áp đặt quyền kiểm soát và bỏ qua các quy định của luật pháp quốc tế.

Đáng lo ngại, các lực lượng Trung Quốc liên tục có hoạt động nhằm phá vỡ nguyên trạng trên thực địa, vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của các quốc gia ven biển theo quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982. Trong năm 2019, báo chí, truyền thông liên tục đưa tin về việc các tàu khảo sát, thăm dò và cảnh sát biển của Trung Quốc vi phạm vùng biển của Việt Nam, Malaysia, Philippines và Indonesia. Thực tế đó buộc nhiều quốc gia trong và ngoài khu vực công khai lên tiếng phê phán cách hành xử của Trung Quốc.

Quả thực, việc Trung Quốc cố tình áp dụng “tư duy lãnh thổ” đối với các vùng nước trong Biển Đông thực sự tạo ra lo ngại sâu sắc trong cộng đồng quốc tế. Biển Đông vốn là một giao lộ an toàn kết nối giữa các đại dương, là vùng biển hòa bình, giàu có cung cấp sinh kế cho hàng triệu cư dân ven biển rơi vào vòng xoáy va chạm, bất ổn, ô nhiễm và cạn kiệt tài nguyên. Cách tiếp cận đó lợi bất cập hại, vừa làm tổn hại lợi ích của Trung Quốc ở các vùng biển khác, vừa thúc đẩy các bên sử dụng các biện pháp “phi đối xứng” để đối phó, vừa hạn chế hợp tác để giải quyết các thách thức an ninh xuyên quốc gia.

ASEAN và nỗ lực ngược dòng

ASEAN trong năm 2019
Thành công lớn nhất của ASEAN trong năm 2019 là việc thông qua Tuyên bố về Tầm nhìn Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (AIOP). (Nguồn: Thai PBS)

Trong bối cảnh đó, ASEAN đang tìm cách ngược dòng lịch sử. Thành công lớn nhất của ASEAN trong năm 2019 là việc thông qua Tuyên bố về Tầm nhìn Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (AIOP). Văn kiện này không chỉ ASEAN có khả năng thống nhất trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, mà còn thể hiện quan điểm chung của các nước Đông Nam Á về xu thế chính trị lớn ở khu vực.

Trên thực tế, AIOP không phải là sự ủng hộ bất kỳ tầm nhìn, chiến lược của bất cứ quốc gia nào, mà là khẳng định lại các nguyên tắc cơ bản mà ASEAN theo đuổi, đề cao các cơ chế mà ASEAN đóng vai trò trung tâm. Hay nói cách khác, Tuyên bố là khẳng định sự ủng hộ với luật lệ và các cách tiếp cận đa phương, gián tiếp phủ định xu thế “địa chính trị hóa” và chủ nghĩa đơn phương trong chiến lược của các cường quốc.

Theo đó, ASEAN bổ sung thêm một lớp ý nghĩa mới cho khái niệm Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Từ quan điểm của ASEAN, Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đại diện cho các nguyên tắc, giá trị và cơ chế mà các nước Đông Nam Á cùng theo đuổi, coi đó là “nền tảng” cho kiến trúc an ninh mới ở khu vực. Còn quá sớm để kết luận liệu ASEAN có thể thành công trong nỗ lực kiến tạo lịch sử của mình. Tiến trình đó chắc chắc khó khăn, và ASEAN cần cụ thể hóa AIOP thành các mục tiêu và kế hoạch cụ thể có tính thực tiễn cao.

Khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương: 5 xu thế chính

TGVN. Trong bức tranh tổng thể của đời sống chính trị quốc tế, năm xu thế chính đang nổi lên với gam màu khác nhau, tác động và chi phối mạnh mẽ đến an ninh khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương những năm vừa qua và trong tương lai gần.


Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Căng thẳng Mỹ – Trung lên tầng nấc mới

Với tầm quan trọng đặc biệt về mặt chính trị, kinh tế và chiến lược, khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đã và đang là trọng tâm chính sách của nhiều quốc gia và thể chế khu vực, bao gồm các nước vừa và nhỏ của ASEAN, trong đó có Việt Nam. Dưới những tác động ngày càng phức tạp của môi trường bên ngoài, các nước trong khu vực có xu hướng hoạch định chính sách với nhiều sắc thái hơn, chủ yếu theo hướng giảm sự phụ thuộc vào các cường quốc, đồng thời xây dựng năng lực nội bộ nhằm thích ứng với sự thay đổi.

Tranh giành ảnh hưởng giữa các cường quốc trên thế giới trở nên gay gắt hơn, nổi bật là cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gia tăng. Theo bảng xếp hạng năm mức độ quan hệ (Hợp tác; Hợp tác và cạnh tranh; Hợp tác ít hơn Cạnh tranh nhiều hơn; Đối thủ; Kẻ thù), nếu như trước kia, quan hệ Mỹ – Trung được đan xen bởi hai yếu tố hợp tác và cạnh tranh, thì ngày nay, sự cạnh tranh ngày càng mở rộng giữa hai nền kinh tế lớn nhất hành tinh có lẽ đã đạt đến tầng nấc thứ 4 – Đối thủ.

Về công khai, Mỹ và Trung Quốc đều tuyên bố hai nước không phải là kẻ thù, cũng chẳng phải địch thủ. Một mặt, hai siêu cường đã không còn xem nhau là đối tác như thời chính quyền của Tổng thống Mỹ Barack Obama. Mặt khác, thuật ngữ “đối thủ” có thể được hiểu theo hàm nghĩa, mặc dù sự cạnh tranh ở thời điểm hiện tại vượt xa hợp tác song phương, song khả năng thỏa hiệp không hoàn toàn bị loại trừ.

Lý do cho tiềm năng và kỳ vọng hợp tác Mỹ – Trung khá đơn giản: lợi ích chung phát sinh từ sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế và các mối đe dọa xuyên biên giới như khủng bố, phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và an ninh mạng. Theo đó, cạnh tranh Washington – Bắc Kinh đã tác động không nhỏ tới cục diện khu vực, đóng vai trò đáng kể trong quá trình cân nhắc của các nước về chiến lược an ninh quốc gia.

Bưới lùi của toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa, nhân tố từng được coi là tất yếu và không thể đảo ngược của hệ thống quốc tế, đã gặp phải những nghi vấn và có bước lùi trong năm qua. Trong bối cảnh thương mại tự do – nét đặc trưng của toàn cầu hóa, không còn được coi là điều hiển nhiên, ngày càng nhiều câu hỏi được đặt ra về năng lực hình thành các thỏa thuận mới cùng khả năng quản lý và giải quyết tranh chấp của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), vốn nhận được không ít kỳ vọng của cộng đồng quốc tế.

Theo Robert Lighthizer – nhà đàm phán thương mại kỳ cựu của Tổng thống Trump, một số quốc gia như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản đang phải đáp ứng yêu cầu của Mỹ về hệ thống thương mại đối ứng tự do và công bằng. Sự hoài nghi về trật tự thương mại công bằng đang dần được hé mở trong bối cảnh các phong trào chống toàn cầu hóa đang gia tăng, xuất phát từ sự chênh lệch thu nhập, bất công bằng xã hội và tư tưởng dân tộc. Mặc dù một số khía cạnh của toàn cầu hóa như Internet và khả năng di động của con người vẫn còn đó, nhưng giờ đây, “bức tường lửa kỹ thuật số” và “bức tường thép” khổng lồ đã và đang lần lượt được xây dựng ở Trung Quốc và Mỹ.

Kỷ nguyên 4.0 lên ngôi

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang lan tỏa khắp các châu lục với những thực thể mới như Internet vạn vật, blockchain, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Giống như hầu hết các cuộc cách mạng trong lịch sử, cuộc cách mạng lần này cũng tác động đến mọi ngõ ngách của hành tinh. Điều này được cho là sẽ có lợi cho các quốc gia tiên tiến như Nhật Bản, Australia và Hàn Quốc. Một số quốc gia như Malaysia và Singapore nhiều khả năng nhận được kết quả “hỗn hợp”, trong khi các nước như Lào và Timor Leste có thể đối mặt với nguy cơ bị tụt lại phía sau.

Một vấn đề nghiêm trọng khác nổi lên từ cuộc cách mạng này là sự phân chia kỹ thuật số. Nếu như trước kia, khoảng cách công nghệ giữa các quốc gia là chủ đề được đề cập chủ yếu, thì giờ đây, sự phân chia này lại nằm trong phạm vi bức màn công nghệ có khả năng phân ly các quốc gia thành các hệ sinh thái công nghệ khác nhau.

Tinh thần “đa phương” trước phép thử mới

Dân chủ hóa quan hệ quốc tế – xu hướng từng được coi là đầy hứa hẹn sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, đang bị kiềm chế bởi sự trở lại của chính trị quyền lực và khuynh hướng bá quyền. Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc là một ví dụ điển hình. Trong quá khứ, đây từng là nơi chứng kiến sự chia rẽ và bế tắc trong quan hệ chủ yếu giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc, nhưng ngày nay, mâu thuẫn dường như đã nảy sinh giữa bất kỳ cặp quốc gia nào.

Một con đường dẫn đến dân chủ hóa là chủ nghĩa đa phương. Mặc dù tinh thần của chủ nghĩa đa phương chưa dập tắt, một số thể chế đa phương đã và đang phải chịu tác động mạnh mẽ bởi kế hoạch của các cường quốc, như Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ, hay Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc. Cho đến nay, các sáng kiến này đang đặt ra nhiều câu hỏi, thay vì đưa ra câu trả lời cho nhu cầu kinh tế và an ninh của các quốc gia trong phạm vi ảnh hưởng.

Ngoài ra, xu hướng ưu thích chủ nghĩa song phương và chủ nghĩa đơn phương của các cường quốc đang ngày càng lớn mạnh. Ví dụ cho xu thế này là việc Mỹ rút khỏi các cam kết đa phương như UNESCO và INF, hay Trung Quốc tiếp tục chối bỏ các phán quyết của Tòa trọng tài thường trực trong vụ kiện của Philippines năm 2016.

Tác động đa diện của thách thức an ninh

Những thách thức an ninh đương đại truyền thống và phi truyền thống hiện nay đòi hỏi các quốc gia đầu tư nhiều nguồn lực hơn để giải quyết. Sẽ không có giải pháp lâu dài nào cho những điểm nóng an ninh khu vực như Bán đảo Triều Tiên, Biển Hoa Đông, Biển Đông, tranh chấp biên giới Ấn Độ – Trung Quốc và quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan nếu không có sự nỗ lực từ nhiều phía.

Bên cạnh đó, tội phạm mạng – đối tượng gây thiệt hại hàng trăm tỷ USD mỗi năm, an ninh nguồn nước trong lưu vực sông Mekong ảnh hưởng không nhỏ tới các quốc gia hạ nguồn như Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam cùng với biến đổi khí hậu là những mối đe dọa ngày càng nghiêm trọng. Trong khi đó, chủ nghĩa khủng bố, chủ nghĩa cực đoan và chủ nghĩa quốc gia hẹp hòi tiếp tục đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với khu vực.

Tất cả những xu hướng này đặt các nước trong khu vực vào tình trạng buộc phải thay đổi và điều chỉnh chiến lược an ninh của mình, thậm chí là cả những cường quốc hàng đầu thế giới.

Việc hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc “va chạm” nhau trên nhiều khía cạnh và sử dụng các biện pháp “ăn miếng trả miếng” là xưa nay chưa từng có, cùng một số tác nhân như quy mô cạnh tranh ngày càng lan rộng, “thiên nga đen” và rủi ro kinh tế, tính khó lường trong hệ thống quốc tế được đánh giá là đang tăng lên, mặc dù những thông tin và dữ liệu khoa học hiện nay đang dồi dào hơn trước.

Đáng chú ý là các xu hướng khu vực phải đối mặt trong thời gian tới không khác biệt hoàn toàn so với trước đây, song một số xu thế đang trở nên rõ nét hơn, bao gồm sự cạnh tranh nổi trội gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc, tác động nhanh hơn và sâu rộng hơn của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với các khía cạnh khác nhau của cuộc sống.

Nhằm đối phó với thực trạng hỗn loạn và phức tạp của hệ thống quốc tế, nhiều nước lựa chọn tăng cường hợp tác và phối hợp với nhau nhiều hơn để giảm sự phụ thuộc quá mức vào một trong hai cường quốc.

Thương chiến Mỹ – Trung và cạnh tranh nước lớn

TGVN. Nếu như sự trỗi dậy của Trung Quốc lâu nay được xem như diễn biến quan trọng nhất trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh thì cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có lẽ là sự kiện quốc tế nổi bật nhất trong vòng hai năm qua. 


Thương chiến Mỹ - Trung

Không phải thương chiến thông thường

Bất chấp sự lệ thuộc lẫn nhau rất lớn về mặt kinh tế giữa hai bên, nước Mỹ dưới chính quyền Trump vẫn quyết định phát động một cuộc chiến tranh thương mại nhằm vào Trung Quốc.

Nếu chỉ nhìn vào các phát ngôn của Tổng thống Trump sẽ dễ lầm tưởng rằng đây chỉ là một cuộc xung đột thương mại thuần tuý nhằm điều chỉnh lại cán cân thương mại Mỹ – Trung. Việc áp thuế bổ sung lên hàng hoá Trung Quốc và gây sức ép lên Huawei thoạt qua tưởng chừng chỉ là các biện pháp để ép Trung Quốc điều chỉnh chính sách tiền tệ và thương mại theo chiều hướng có lợi cho Mỹ.

Song nếu xét một cách toàn diện hơn thì đây không chỉ là một cuộc chiến thương mại thông thường. Bản Chiến lược an ninh quốc gia gần đây nhất do chính quyền Trump công bố đã chỉ đích danh Trung Quốc như một trong các đối thủ cạnh tranh chiến lược của Mỹ. Hơn nữa, các chiến lược như xoay trục về châu Á hay Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở (IPS) đều cho thấy rõ ý đồ kiềm chế Trung Quốc của Mỹ.

Do đó, dù ông Trump có chủ đích phát động chiến tranh thương mại để khiến Trung Quốc suy yếu hay không thì cuộc thương chiến hiện nay cũng đã vô tình trở thành một mặt trận trong cuộc cạnh tranh chiến lược rộng hơn giữa hai siêu cường hàng đầu thế giới này.

Việc hai bên mới đây tuyên bố đạt được một thoả thuận “đình chiến” thương mại không đồng nghĩa với việc cuộc chiến này sẽ sớm kết thúc hoặc quan hệ Mỹ – Trung sẽ trở về quỹ đạo bình thường như trước đây. Thương chiến hiện nay có thể chỉ là cuộc chiến của riêng ông Trump và một nhóm nhỏ trong giới cầm quyền ở Washington hiện nay nhưng sở dĩ ông Trump nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ để thi hành đường lối đối ngoại cứng rắn với Trung Quốc là bởi đại bộ phận giới tinh hoa Mỹ đã quay lưng lại với chính sách can dự mềm mỏng mà Mỹ đã theo đuổi suốt nhiều thập kỷ qua để ứng phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Sự thất bại của chính sách can dự

Kể từ khi cặp đôi Nixon – Kissinger bắt đầu tiến trình bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc vào đầu những năm 1970 cho tới đầu những năm 2000, Mỹ về cơ bản đã chọn đánh cược “tất tay” vào chính sách can dự mềm mỏng nhằm thu phục Trung Quốc và ngăn nước này trở thành kình địch.

Chính sách can dự này được xây dựng chủ yếu dựa trên một giả thiết duy nhất, đó là nếu Mỹ giúp Trung Quốc phát triển kinh tế và hội nhập sâu rộng vào hệ thống quốc tế thì đất nước này sẽ từng bước mở cửa và dân chủ hoá. Giới lãnh đạo ở Washington tin rằng nếu Trung Quốc giàu có, họ sẽ có một tầng lớp trung lưu giàu mạnh và có tiếng nói, khi có một tầng lớp trung lưu như vậy, Trung Quốc sẽ cải tổ và dân chủ hoá về mặt chính trị.

Họ đánh cược rằng một nước Trung Quốc dân chủ sẽ thân Mỹ chứ không chống Mỹ và vì vậy, Mỹ cần mềm mỏng thay vì đối xử với Trung Quốc như một kẻ thù, bởi khi đó Trung Quốc sẽ phản kháng mạnh mẽ và coi Mỹ như một kẻ thù.

Đáng tiếc rằng bốn thập niên vừa qua dường như chứng minh rằng chính sách can dự của Mỹ đã thất bại. Trung Quốc không những không dân chủ hoá như Mỹ mong đợi mà còn ngày trở nên xác quyết hơn trên chính trường quốc tế. Trung Quốc không tìm cách lật đổ hệ thống quốc tế hiện nay do Mỹ và các đồng minh đã dày công gây dựng nên nhưng tận dụng mọi kẽ hở để nâng cao vị thế và sức mạnh quốc gia, đồng thời làm suy yếu sức ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực châu Á.

Không những vậy, trong những vấn đề như tranh chấp Biển Đông, Trung Quốc cho thấy rằng mình sẵn sàng sử dụng đe doạ vũ lực và cưỡng ép để thay đổi hiện trạng lãnh thổ và thúc đẩy yêu sách chủ quyền của mình. Đây chắc chắn không phải là kết quả mà người Mỹ kỳ vọng khi đưa Trung Quốc vào WTO và giúp nền kinh tế Trung Quốc “cất cánh”.

Chiến tranh Lạnh 2.0

Với tình thế hiện nay, liệu Mỹ và Trung Quốc có bước vào một cuộc “Chiến tranh Lạnh 2.0” hay không? Những người tin rằng cuộc cạnh tranh Mỹ – Trung hiện nay là một sự “va chạm giữa các nền văn minh”, có lẽ sẽ cho rằng một cuộc cạnh tranh chiến lược toàn diện và lâu dài giữa hai cường quốc này là khó tránh khỏi.Chiến tranh Lạnh 2.0?

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy văn hoá hay sắc tộc chưa bao giờ là yếu tố quyết định hai nước lớn có đối đầu với nhau hay không. Trong hàng trăm năm, các cường quốc châu Âu vẫn liên tục đối đầu, thậm chí giao chiến với nhau để tranh giành quyền lực. Trong khi đó, Mỹ có quan hệ đồng minh và đối tác hữu hảo với các nước lớn nhỏ từ Trung Đông cho tới Đông Á.

Tác nhân hàng đầu gây ra xung đột giữa các nước lớn là tham vọng quyền lực chứ không phải sự khác biệt giữa hai nền văn minh. Nếu cả Mỹ và Trung Quốc đều muốn trở thành độc bá ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương thì dù người Mỹ và người Trung Quốc có văn hoá và hệ tư tưởng giống hệt nhau đi nữa thì ngày nào cả hai còn đủ mạnh, ngày đó hai nước còn cạnh tranh.

Một yếu tố quan trọng không kém khác là sự hiện diện của một hệ tư tưởng có tính phổ quát. Mỹ và Liên Xô đối đầu trong một thời gian dài không chỉ bởi sự xung đột về lợi ích mà còn bởi cả hai đều muốn “xuất khẩu” mô hình phát triển và ý thức hệ của mình đi khắp thế giới. Hai siêu cường này không những muốn các nước còn lại ủng hộ mình mà còn muốn họ xây dựng hệ thống chính trị – xã hội theo sự sắp đặt của mình. Đó là một nguyên nhân quan trọng khiến cho hai bên khó tìm được lối thoát một khi đã bước vào cuộc cạnh tranh.

Trong tình thế hiện nay, Trung Quốc chưa có một hệ tư tưởng mang tính phổ quát như Liên Xô trước đây và tuy họ đã manh nha tìm cách phổ biến mô hình phát triển của mình, song những nỗ lực này mới chủ yếu dừng ở việc khuyếch trương các thành tựu mà họ đã đạt được, thay vì can thiệp thô bạo và ép các nước xung quanh phải đi theo mô hình của mình. Chính bởi Trung Quốc tại thời điểm này vẫn tập trung vào việc phát triển nội lực hơn là đi “truyền đạo” nên vẫn có khả năng hai siêu cường Mỹ – Trung có thể thoát ra khỏi vòng xoáy cạnh tranh cường quyền hiện nay.

Cuối cùng, có lẽ ẩn số lớn nhất trong vấn đề hiện nay đó là cách các nhà lãnh đạo hai bên xử lý các cuộc khủng hoảng bất ngờ nổ ra. Tuy Mỹ và Liên Xô có nhiều xung đột về lợi ích chiến lược ở tầm vĩ mô nhưng khó có thể nói được điều gì sẽ xảy ra nếu như họ đã giải quyết được những vấn đề như nước Đức hậu Thế chiến hay dàn xếp vấn đề Berlin một cách ổn thoả hơn.

Có thể Chiến tranh Lạnh vẫn xảy ra nhưng có kéo dài đến như vậy và có gay gắt đến như vậy không là rất khó để trả lời. Tương tự như vậy, có vô vàn vấn đề có thể bất ngờ ập đến làm đảo lộn quan hệ Mỹ – Trung. Hàn Quốc có thể rút ra khỏi liên minh Mỹ – Hàn, Đài Loan có thể tuyên bố độc lập khỏi đại lục…

Tất cả những vấn đề này tuy không thể một mình quyết định xem quan hệ Mỹ – Trung sẽ ra sao song cách các lãnh đạo Mỹ – Trung giải quyết từng cuộc khủng hoảng sẽ ảnh hưởng rất đáng kể tới lòng tin chiến lược giữa hai bên và về lâu dài, quyết định hai nước sẽ xem nhau là kẻ thù không đội trời chung hay những siêu cường vừa có lợi ích song trùng, vừa có mâu thuẫn lợi ích.

EU kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp JCPOA với Iran: Mềm không được, cứng có xong?

TGVN. Sau thời gian nhường nhịn, động thái cứng rắn của Liên minh châu Âu (EU) liệu có buộc Iran quay trở lại Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA)?

EU kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp JCPOA với Iran

Ngay sau đó, Iran đã cảnh cáo quốc gia châu Âu về hành động này, cho rằng việc sử dụng không đúng mục đích cơ chế giải quyết tranh chấp sẽ đối mặt với “phản ứng nghiêm trọng và mạnh mẽ”.Ngày 14/1, Anh, Pháp và Đức đã kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp được ghi rõ trong JCPOA, theo đó chỉ sau hai tháng, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc được quyền tái áp đặt lệnh trừng phạt lên nền kinh tế Iran, hệ thống ngân hàng và một số quan chức cấp cao. Tuy nhiên, người châu Âu hoàn toàn có thể trì hoãn và kéo dài tiến trình này một khi có thiện chí từ Iran. Các ông lớn trong EU khẳng định họ tiếp tục tuân thủ và mong muốn cứu vãn JCPOA, trong bối cảnh Iran tuyên bố chính thức rút khỏi JCPOA cuối tháng 12/2019.

Thái độ quyết liệt của phía EU cho thấy sự tương phản rõ rệt với chủ trương mềm mỏng, sẵn sàng nhượng bộ trước đó trong vấn đề Iran, nhằm giữ quốc gia Trung Đông ở lại trong JCPOA. Tuy nhiên, liệu thay đổi này có mang lại hiệu quả cần thiết? Kết quả sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố sau.

Lùi để tiến

Thứ nhất, đó là kết quả tranh đấu giữa phe chủ hòa và phe chủ chiến tại Iran về giải quyết căng thẳng với Mỹ. Câu trả lời của phe chủ chiến, đứng đầu là Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã rõ qua ba cuộc tấn công căn cứ có lính Mỹ tại Iraq trong hai tuần.

EU Joseph Borel
Cao ủy phụ trách các vấn đề đối ngoại của EU Joseph Borell tại Nghị viện châu Âu ngày 14/1 sau cuộc họp công bố kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp trong JCPOA với Iran. (Nguồn: AP)

Ngược lại, phe chủ hòa mong muốn tận dụng áp lực của cộng đồng quốc tế và biện pháp ngoại giao để giải quyết tranh chấp căng thẳng với Mỹ. Phần nhiều bài phát biểu của Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif, nhân vật chủ chốt của phe này, tại Đối thoại Raisina ở Ấn Độ ngày 15/1 là dành cho EU. Ông Zarif nhấn mạnh JCPOA là thỏa thuận tốt nhất có thể hình dung được và “sẵn sàng đảo ngược động thái trước đó nếu EU tuân thủ cam kết”. Ngoài ra, ông khẳng định muốn giải quyết căng thẳng thông qua các biện pháp ngoại giao, dù không muốn đàm phán với Mỹ ở thời điểm hiện tại. Đây là cách ông Zarif đánh tiếng với khối P5+1, đặc biệt là Anh, Pháp và Đức.

Nếu Tehran muốn tranh thủ áp lực của cộng đồng quốc tế trong giải quyết căng thẳng với Mỹ, nước này cần tuân thủ luật pháp và các hiệp ước quốc tế đã ký, trong đó có JCPOA. Khi đó, ngồi lại với EU, bàn thảo về điều kiện trở lại JCPOA là hợp lý. Tuy nhiên, với phe chủ chiến, điều này chẳng khác nào nói rằng Iran nhượng bộ trước cấm vận, khiến người dân đặt câu hỏi về chính sách cứng rắn với Mỹ, trọng tâm chính sách đối ngoại từ khi thành lập nền Cộng hòa Hồi giáo. Tranh đấu giữa phe chủ hòa, chủ chiến tại Iran vì thế sẽ quyết định kết quả thay đổi cách tiếp cận từ EU.

Tại người, tại mình

Thứ hai, đó là thái độ của các ông lớn còn lại trong P5+1, đặc biệt là Mỹ. Sau động thái trên, Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên tiếng ủng hộ đề xuất kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp: “Chúng tôi tin rằng áp lực về kinh tế và ngoại giao cần được các quốc gia thực hiện. Thế giới văn minh cần gửi một thông điệp rõ ràng, thống nhất về chế độ Iran: Chiến dịch khủng bố, sát hại, hỗn loạn sẽ không được dung thứ nữa”. Nga thì cho rằng bước đi của EU có thể khiến căng thẳng leo thang theo chiều hướng xấu. Trung Quốc chưa có phản ứng cụ thể, song lập trường của Bắc Kinh từ trước đến nay vẫn thiên về gìn giữ JCPOA nhằm đảm bảo lợi ích về nguồn năng lượng nhập khẩu từ Tehran.

Khi liều lượng quyết định chất lượng

Thứ ba, kết quả của thay đổi chính sách này sẽ phụ thuộc vào chính EU. Cả Anh, Pháp và Đức đều tin rằng cách duy nhất để Iran không phát triển vũ khí hạt nhân là thông qua JCPOA. Biện pháp dù mềm hay cứng đều nhằm thực hiện mục tiêu này, song triển khai ra sao là không đơn giản. Lịch sử cho thấy EU không có duyên với cấm vận. Một mặt, EU tiếp tục gia hạn trừng phạt và cấm vận đối với Nga tới cuối tháng 7/2020. Mặt khác, quan hệ Nga – Đức, thành viên trụ cột của EU, đang ấm dần lên, thể hiện rõ qua chuyến thăm ít có tiền lệ của Thủ tướng Angela Merkel tới Nga và hợp tác trong dự án đường ống dẫn khí đốt Nordstream-2. Cấm vận Nga là chủ trương của EU, song lợi ích từ Nga lại quá hấp dẫn. Khi ấy, thay đổi cách tiếp cận rắn hơn với Iran là nước cờ thú vị từ EU, song “cứng” đến đâu để không kích động phe chủ chiến ở Iran, “mềm” thế nào để tránh bị Tehran lấn lướt sẽ là bài toán khó cho các nước châu Âu.

Ngoại trưởng Nga thăm Ấn Độ: Nối tình riêng, lo chuyện chung

TGVN. Chuyến thăm của Ngoại trưởng Nga tới Ấn Độ từ ngày 15 – 16/1 sẽ tập trung vào tìm kiếm giải pháp thúc đẩy quan hệ song phương và căng thẳng Mỹ – Iran. Bình luận của Thế giới & Việt Nam.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov phát biểu tại Đối thoại Raisina tại New Delhi, Ấn Độ ngày 15/1 (Nguồn: TASS)

Đầu tiên, ông Sergey Lavrov đặt chân tới New Delhi trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực, đặc biệt là căng thẳng Mỹ – Iran diễn biến phức tạp. Sau khi Washington sát hại Thiếu tướng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Qassem Soleimani trên đất Iraq hôm 3/1, Tehran đã tấn công, trực tiếp và gián tiếp, ba lần vào căn cứ đồn trú lính Mỹ tại Iraq ở Erbil, Taji và Al Balad trong chưa đầy hai tuần; căng thẳng song phương nhiều khả năng kéo dài và quyết liệt hơn.

Tiêu điểm chuyến thăm lần này của ông Sergey Lavrov là tham dự và phát biểu tại Đối thoại Raisina ở Delhi, nơi quy tụ nhiều quan chức cấp cao nhiều nước, trong đó có Ngoại trưởng Iran Mohammed Javad Zarif và Phó Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Alice Wells. Iran đang là tâm điểm của cộng đồng quốc tế và phát biểu của Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif tại Đối thoại Raisina được chú ý hơn cả.

Ông khẳng định tình hình khu vực đang “rất nguy hiểm”; Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA) là thỏa thuận tốt nhất có thể hình dung được; tố cáo “những con người ngạo mạn đã khơi mào bất ổn”; cho biết “sẵn sàng đảo ngược những động thái trước đó nếu EU tuân thủ cam kết”.

Quan trọng hơn, cả ông Zarif và ông Lavrov đã hội đàm với người đồng cấp nước chủ nhà Subrahmanyam Jaishankar, song chưa rõ liệu Ngoại trưởng Nga và Iran có hội đàm không. Tại Đối thoại Raisina, ông Zarif thể hiện thiện chí giải quyết căng thẳng bằng ngoại giao, song chưa muốn đàm phán với Mỹ; như vậy, Ngoại trưởng Iran “đánh tiếng” sẵn lòng đối thoại với đối tác khác và trong đó chắc chắn có Nga, Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Nhật Bản và thậm chí là Ấn Độ. Nếu Đối thoại Raisina trở thành nơi khởi đầu của một tiến trình hòa giải có sự góp mặt của Ấn Độ, điều này sẽ tác động tích cực, nâng tầm vị thế của Đối thoại do New Delhi chủ trì.

Thứ hai, quan hệ Nga – Ấn Độ có nhiều bước tiến lớn trong thời gian qua, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh và năng lượng nguyên tử. Tuy nhiên, quyết định phê chuẩn hợp đồng mua vũ khí hải quân trị giá 1 tỷ USD từ Washington của New Delhi khiến gặp gỡ song phương giữa hai Ngoại trưởng Nga và Ấn Độ gai góc hơn chút. Tuy nhiên, điều đó không thể cản Ngoại trưởng Nga nói những “lời có cánh” về Ấn Độ.

Tại Đối thoại Raisina, ông Sergey Lavrov cam kết thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược với Ấn Độ, đồng thời cho rằng với tốc độ phát triển nhanh, vị thế quan trọng, Ấn Độ và Brazil “nên là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc”.

Thứ ba, Ngoại trưởng Nga và Ấn Độ đã thảo luận về mối quan tâm chung tại khu vực hiện nay, đặc biệt là quan hệ Trung Quốc – Ấn Độ – Pakistan. Thượng đỉnh không chính thức giữa Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho thấy quan hệ song phương, dù đã cải thiện, vẫn tồn tại bất đồng về lợi ích chiến lược.

Sau khi New Delhi bãi bỏ điều 370 về cơ chế tự trị của khu vực tranh chấp Jammu và Kashmir cuối tháng Mười, quan hệ Ấn Độ – Pakistan đã hạ nhiệt, song vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nga là quốc gia duy nhất trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ủng hộ công khai hành động “hợp hiến” của Ấn Độ; tin rằng Ấn Độ và Pakistan nên giải quyết tồn tại qua đối thoại, trên cơ sở thỏa thuận Simla, tuyên bố Lahore.

Đây là dịp để ông Lavrov khẳng định sự ủng hộ của Nga về chủ quyền của Ấn Độ với khu vực tranh chấp, củng cố quan hệ song phương, cùng giải quyết các vấn đề nóng của khu vực và thế giới.

Bình luận. Mỹ – Trung Quốc: Được tiếng, thiếu miếng

TGVN. Thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 giữa Mỹ – Trung Quốc có làm thay đổi xung khắc thương mại và xa hơn là cạnh tranh chiến lược giữa hai nước này? Bình luận của Báo Thế giới & Việt Nam. 

ChientranhthuongmaiMyTrung
ChientranhthuongmaiMyTrung

Sau 13 vòng đàm phán, Mỹ và Trung Quốc đạt được kết quả mà họ gọi là thoả thuận thương mại giai đoạn 1. Rồi mất thêm không ít thời gian nữa, hai bên mới ký kết chính thức thoả thuận này.

Điều lạ ở đây là cả hai bên đều không tỏ ra vội với việc chính thức ký kết thoả thuận, như thể không có nhu cầu cấp thiết làm cho thoả thuận này có hiệu lực chính thức nhanh chóng như có thể được. Xem ra, cái mà cả hai bên muốn có được nhất là tác động của việc đạt được thoả thuận thương mại này chứ không phải hiệu lực thực chất của chính thoả thuận ấy.

Thật ra, điều trên không đến nỗi khó hiểu. Lời giải thích đơn giản là thoả thuận thương mại giai đoạn 1 này không làm thay đổi cơ bản và đáng kể gì cả trong bản chất lẫn về mức độ cuộc xung khắc thương mại hiện tại giữa hai nước, càng chưa thể tác động được gì tới diễn biến tiếp theo đây của cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc trên mọi phương diện.

Những gì mà Mỹ và Trung Quốc đã thoả thuận được với nhau mới chỉ là xử lý một vài biểu hiện lâm sàng của cuộc xung khắc thương mại, còn quá ít ỏi và không cơ bản, lại vẫn quá chung chung và không đi cùng những quy định để đảm bảo là những gì đã được thoả thuận thì rồi cũng sẽ được thực hiện đầy đủ và nghiêm chỉnh.

Hai bên hiện chỉ tập trung vào việc được tiếng là vẫn có thể thoả hiệp với nhau và đã thoả thuận được với nhau, tức là xung khắc thương mại và cạnh tranh chiến lược sẽ còn dai dẳng nhưng sẽ không bên nào hành động quá đà và đi quá giới hạn.

Cái mà Tổng thống Mỹ Donald Trump hiện muốn có được là gây dựng hình ảnh cứng rắn với Trung Quốc và đã buộc Trung Quốc phải nhượng bộ. Cái mà phía Trung Quốc cần là hoà hoãn và thời gian, không buộc được Mỹ lùi thì ngăn ngừa Mỹ dấn thêm.

Mỹ và Trung Quốc chỉ tạm ngừng chứ chưa hết chiến.

Bình luận. Nga với Mỹ – Iran: Khó người, dễ ta

TGVN. Trong đụng độ Mỹ – Iran, cái khó mới đối với Mỹ, đồng minh và cả Iran lại tạo ra tình thế mới cho Tổng thống Nga Putin quyền biến để đề cao vai trò, vị thế và ảnh hưởng. Bình luận của Thế giới & Việt Nam. 

Leo thang thù địch giữa Mỹ và Iran đã đẩy Tổng thống Nga Vladimir Putin và nước Nga vào tình thế khó xử, nhưng cũng thuận lợi.

Nga với Mỹ - Iran

“Có thể Nga không chờ đợi cơ hội như thế này, nhưng ông Putin hiện đang tận dụng nó”.

Xưa nay, Nga có mối quan hệ hợp tác tốt đẹp với Iran. Mỹ gia tăng thù địch như thế với Iran khiến Nga khó xử khi vừa duy trì sự ủng hộ Iran vừa phải lưu ý không để mối quan hệ giữa Nga với Mỹ bị ảnh hưởng tiêu cực. Chiến tranh giữa Mỹ và Iran sẽ rất bất lợi cho Nga trong việc thực hiện lợi ích chiến lược lâu dài cũng như trước mắt ở khu vực này.

Nhưng cái khó mới đối với Mỹ và đồng minh của Mỹ cũng như đối với Iran lại tạo ra tình thế mới cho ông Putin quyền biến để đề cao vai trò, ảnh hưởng và vị thế của Nga. Ông Putin bất ngờ tới Syria, rồi từ đó đến Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Putin điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và mời Thủ tướng Đức Angela Merkel sang Nga hội kiến. Cái “khó người, dễ ta” ở đây đối với ông Putin và nước Nga thể hiện trên bốn phương diện.

Thứ nhất, Iran càng bị Mỹ làm găng thì càng cần sự ủng hộ của Nga, càng phải coi trọng Nga và càng thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ hợp tác với Nga.

Thứ hai, Mỹ càng lún sâu vào bất hoà và xung khắc với Iran thì càng phải tìm cách yên bề ở chiến địa khác trong khu vực mà đối với Nga quan trọng hơn cả là ở Syria. Nga và Thổ Nhĩ Kỳ, với cả sự tham gia của Iran nữa, càng rảnh tay xử lý chuyện chính trị an ninh hiện tại và tương lai chính trị của Syria.

Thứ ba, Nga được lợi nhiều khi Mỹ gặp nguy cơ bị đẩy ra khỏi Iraq và bất đồng quan điểm giữa Mỹ và đồng minh ở châu Âu thêm sâu sắc.

Thứ tư, Nga có được cơ hội gây dựng vai trò trung gian hoà giải giữa Mỹ và Iran cũng như kiến tạo hoà bình, an ninh và ổn định cho cả khu vực.

Có thể Nga không chờ đợi cơ hội như thế này, nhưng ông Putin hiện đang tận dụng nó.

Chính Dung